Shloka 20

चक्रवाकांश्च भद्रं ते विजज्ञे सापि भामिनी।शुकी नतां विजज्ञे तु नताया विनता सुता।।3.14.20।।

cakravākāṃś ca bhadraṃ te vijajñe sāpi bhāminī |

śukī natāṃ vijajñe tu natāyā vinatā sutā ||3.14.20||

她(Dhṛtarāṣṭrī),噢罗摩——愿吉祥归于你——也生下了cakravāka之鸟。Śukī生下Natā;而Natā又生了女儿Vinatā。

दशten
दश:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootदश (संख्या/अव्ययवत्)
Formसंख्यावाचक (numeral), अव्ययवत् प्रयोग (indeclinable-like), आत्मसम्भवाः इति विशेष्यस्य संख्या (qualifies 'offspring')
क्रोधवशाKrodhavaśā
क्रोधवशा:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootक्रोध + वश (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Tatpurusha; क्रोधस्य वशः), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular)
रामO Rama
राम:
Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
विजज्ञेgave birth to
विजज्ञे:
Kriya (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Root√जन् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), आत्मनेपद (Atmanepada), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), हेत्वर्थ/निश्चय (indeed/for)
आत्मसम्भवाःoffspring born of herself
आत्मसम्भवाः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootआत्मन् + सम्भव (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Tatpurusha; आत्मनः सम्भवाः), पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन (Plural)
मृगीम्Mṛgī
मृगीम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमृगी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
मृगमन्दाम्Mṛgamandā
मृगमन्दाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमृग + मन्दा (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (Karmadharaya; मृगवत् मन्दा/मृगमन्दा), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
हरीम्Harī
हरीम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootहरी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
भद्रमदाम्Bhadrāmadā
भद्रमदाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootभद्र + मदा (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास (Karmadharaya; भद्रा मदा यस्याः/भद्रमदा), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Addition)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (also)
मातङ्गीम्Mātaṅgī
मातङ्गीम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमातङ्गी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Addition)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (also)
शार्दूलीम्Śārdūlī
शार्दूलीम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootशार्दूली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
श्वेताम्Śvetā
श्वेताम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootश्वेता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
सुरभिम्Surabhī
सुरभिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसुरभि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb), समुच्चय/अनुक्रम (likewise)
सर्वलक्षणसम्पन्नाम्endowed with all marks/qualities
सर्वलक्षणसम्पन्नाम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootसर्व + लक्षण + सम्पन्न (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (Tatpurusha; सर्वैः लक्षणैः सम्पन्ना), स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), सुरसाम् इति विशेषण (adjective of Surasā)
सुरसाम्Surasā
सुरसाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootसुरसा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
कद्रुकाम्Kadrukā
कद्रुकाम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootकद्रुका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
अपिalso
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Addition)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (also)

Dhrutharashtri, a female bird of great lustre gave birth to chakravakas too. Suki gave birth to Nata and from Nata, Vinata was born. Be blessed, O Rama!

D
Dhṛtarāṣṭrī
C
cakravāka
Ś
Śukī
V
Vinatā
R
Rāma

FAQs

Benediction joined with truth (satya): knowledge is shared with goodwill (“bhadraṃ te”), aligning learning with benevolent intent.

The speaker completes Dhṛtarāṣṭrī’s line (including cakravākas) and then traces Śukī’s descendants to Natā and Vinatā.

Mangalācaraṇa (benevolent speech): offering blessings while instructing reflects a dharmic mode of teaching.