Shloka 37

पञ्चाप्सरो-सरः कथनम् तथा अगस्त्याश्रममार्गनिर्देशः

Panchapsara Lake Account and Directions to Agastya

Devanagari script

दिष्ट्या त्विदानीमर्थेऽस्मिन् स्वयमेव ब्रवीषि माम्।।।।अहमाख्यामि ते वत्स यत्रागस्त्यो महामुनिः।

Transliteration

diṣṭyā tv idānīm arthe 'smin svayam eva bravīṣi mām | aham ākhyāmi te vatsa yatrāgastyo mahāmuniḥ ||

Translation

幸而如今此事由你亲自对我说起，亲爱的孩子；我将告诉你大圣仙阿迦斯提耶所居之处。

Word by Word

• दिष्ट्या: fortunately
• दिष्ट्या: Hetu (हेतु/निमित्त)
• Type: Noun
• Root: दिष्टि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental used adverbially), एकवचन; 'luckily/fortunately'

• तु: indeed
• तु: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय, विरोध/अन्वय-निपात (but/indeed)

• इदानीम्: now
• इदानीम्: Kala (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: इदानीम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, कालवाचक (temporal adverb)

• अर्थे: in this matter
• अर्थे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम (qualifies अर्थे)

• स्वयम्: yourself
• स्वयम्: Karta (कर्ता, emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, आत्मवाचक

• एव: indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय, अवधारण

• ब्रवीषि: you speak
• ब्रवीषि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• माम्: to me
• माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• आख्यामि: I will tell
• आख्यामि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-ख्या (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present with near-future sense), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ते: to you
• ते: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (Dative/सम्प्रदान), एकवचन; सर्वनाम

• वत्स: dear child
• वत्स: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक-सम्बन्ध (relative adverb 'where')

• अगस्त्यः: Agastya
• अगस्त्यः: Karta (कर्ता, of implied 'is/abides')
• Type: Noun
• Root: अगस्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महामुनिः: great sage
• महामुनिः: Karta (कर्ता, apposition)
• Type: Noun
• Root: महा + मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय: महान् मुनिः

Context

Luckily you have asked me on your own. I will tell you where the great sage Agastya lives.

Characters & Entities

• Sutīkṣṇa
• Rāma
• Agastya

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is truthful instruction: the sage commits to giving accurate directions and guidance for a righteous purpose.

What is the narrative situation?

Sutīkṣṇa notes the timely request and agrees to tell Rāma the location of Agastya’s āśrama.

Which character virtue is emphasized?

Sutīkṣṇa’s kindness and clarity as a guide; Rāma’s initiative in seeking counsel.