Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

Protection of Brāhmaṇas

ब्राह्मण उवाच । यदि दूताः समानेतुं पुत्रं शोकतमोपहम् । आगता निश्चितं यूयं शृणुध्वं वचनं मम

brāhmaṇa uvāca | yadi dūtāḥ samānetuṃ putraṃ śokatamopaham | āgatā niścitaṃ yūyaṃ śṛṇudhvaṃ vacanaṃ mama

婆罗门说道:“若你们确已作为使者前来,欲带回我的儿子——能除我至深忧苦者——那么你们必是怀此决意而来。故请聆听我之言。”

ब्राह्मणःthe Brahmin
ब्राह्मणः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
यदिif
यदि:
Sambandha (Clause linker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय
दूताःmessengers
दूताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/प्रथमा), बहुवचन
समानेतुम्to bring
समानेतुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootसम्-आ-नी (धातु) → समानेतुम् (तुमुन्)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), क्रियार्थक
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन
शोकतमोपहम्remover of the darkness of grief
शोकतमोपहम्:
Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootशोक + तमस् + अपह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; तत्पुरुषः (‘शोकतमः अपहन्ति’)
आगताःhaving come
आगताः:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootआ-गम् (धातु) → आगत (कृदन्त, क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति (1st/प्रथमा), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त
निश्चितम्certainly
निश्चितम्:
Visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनिश्चित (प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् क्रियाविशेषण-प्रयोग (adverbial accusative)
यूयम्you (all)
यूयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा विभक्ति (1st/प्रथमा), बहुवचन
शृणुध्वम्listen
शृणुध्वम्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; आत्मनेपद
वचनम्words
वचनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन
ममmy
मम:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठीविभक्ति (6th/षष्ठी), एकवचन

Brāhmaṇa (a brahmin speaker)

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: vira

Sandhi Resolution Notes: शोक+तमस्+अपहम्→शोकतमोपहम् (तमस्→तमो before vowel); ब्राह्मण उवाच (visarga often dropped in citation).

FAQs

A brāhmaṇa (brahmin) is speaking, addressing a group of “dūtāḥ” (messengers).

It literally means “remover of the darkness (tamas) of grief (śoka),” i.e., someone whose return would dispel profound sorrow.

The verse portrays grief transformed into cautious hope and urges attentive listening before action—highlighting the value of clear communication in moments of crisis.