Shloka 16

हर्षयुक्तस्तत: पार्थ: प्रहसन्निव वीर्यवान्‌ । रथं रथेन द्रोणस्य समासाद्य महारथ:,तदनन्तर शत्रुवीरोंका नाश करनेवाले महारथी और महापराक्रमी कुन्तीपुत्र महाबाहु अर्जुन हर्षोल्लासमें भर गये और आचार्य द्रोणके रथसे अपना रथ भिड़ाकर उन्हें प्रणाम करके हँसते हुए-से शान्तिपूर्वक मधुर वाणीमें यों बोले---

harṣayuktas tataḥ pārthaḥ prahasan iva vīryavān | rathaṁ rathena droṇasya samāsādya mahārathaḥ ||

于是帕尔塔(阿周那)心怀欢欣,那位雄健的英雄仿佛含笑,驱车逼近德罗纳的战车。作为大车战士的他沉着自信,靠近自己所敬奉的师长——既显出临阵的决断,又守住合乎达摩的克制:即便在战场上,与师相对亦当持礼自持。

हर्षयुक्तःfilled with joy
हर्षयुक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootहर्षयुक्त
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthen/thereupon
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
पार्थःPartha (Arjuna)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रहसन्laughing/smiling
प्रहसन्:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-हस्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
इवas if/like
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
वीर्यवान्valorous, mighty
वीर्यवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootवीर्यवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
रथेनwith (his) chariot
रथेन:
Karana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Instrumental, Singular
द्रोणस्यof Drona
द्रोणस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootद्रोण
FormMasculine, Genitive, Singular
समासाद्यhaving approached/reached
समासाद्य:
TypeVerb
Rootसम्-आ-√सद्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), prior action (having approached)
महारथःthe great chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
Pārtha (Arjuna)
D
Droṇa
C
chariot (ratha)

Educational Q&A

Even in a martial confrontation, dharma requires inner discipline: courage without loss of composure, and the ethical tension of facing one’s teacher with respect while fulfilling one’s duty as a warrior.

Vaiśampāyana narrates that Arjuna, energized and confident, drives his chariot up to Droṇa’s chariot, initiating a direct encounter with the renowned teacher-warrior.