Shloka 31

तत्र देवर्षय: सिद्धा: सर्वे चैव तपोधना: । वही सनातन परमधाता एवं परमपद है, जिसे जान लेनेपर शास्त्रदर्शी विद्वान्‌ कभी शोक नहीं करते हैं। वहीं देवर्षि सिद्ध और समस्त तपोधन महात्मा निवास करते हैं |। ३० ३ || आदिदेवो महायोगी यत्रास्ते मधुसूदन:,जहाँ महायोगी आदिदेव भगवान्‌ मधुसूदन विराजमान हैं वह स्थान पुण्योंका भी पुण्य है। इस विषयमें तुम्हें संशय नहीं होना चाहिये। राजन! पृथ्वीपते! नरश्रेष्ठ) ये भूमण्डलके पुण्यतीर्थ और आश्रम आदि कहे गये वसु, साध्य, आदित्य, मरुद्गण, अश्विनीकुमार तथा देवोपम महात्मा मुनि इन सब तीर्थोंका सेवन करते हैं। कुन्तीनन्दन! तुम श्रेष्ठ ब्राह्मणों और महान्‌ सौभाग्यशाली भाइयोंके साथ इन तीर्थोमें विचरते रहोगे तो अर्जुनके लिये तुम्हारी मिलनेकी उत्कट इच्छा अर्थात्‌ विरहव्याकुलता शान्त हो जायगी

tatra devarṣayaḥ siddhāḥ sarve caiva tapodhanāḥ | yatra sanātanaḥ paramadhātā evaṃ paramapadaṃ hi tat | yad viditvā śāstradarśino vidvāṃso na kadācana śocanti | yatra devarṣi-siddhāś ca sarve tapodhanā mahātmānaḥ nivāsanti || 30 || ādidevo mahāyogī yatrāste madhusūdanaḥ | tat puṇyānām api puṇyaṃ sthānaṃ nātra vicāraṇā | rājan pṛthvīpate narśreṣṭha bhūmaṇḍalasya puṇyatīrthāny āśramāś ca ye kathitāḥ | vasavaḥ sādhyā ādityā marudgaṇā aśvinīkumārāś ca devopamā mahātmānaḥ munayaś ca etāni sarvāṇi tīrthāni sevante | kuntīnandana tvam api śreṣṭhabrāhmaṇaiḥ saha mahāsaubhāgyaiś ca bhrātṛbhiḥ saha etāni tīrthāni paryaṭan arjunasya darśanecchāyāḥ virahajaṃ śokaṃ praśamiṣyasi ||

陀乌弥亚说道:“有一至上而永恒之境——最高的归依处——得知此境者,依圣典而见的先知便不再堕入忧悲。彼处住有天仙圣者、成就者(siddha)与一切苦行功德深厚之人;诸大心行苦修者亦居其中。又凡原初之神、大瑜伽行者摩度苏陀那(Madhusūdana)所安住之地,当知其处圣洁胜于一切圣洁;对此毋庸疑惑。噫,国王,地之主,人中最胜:此世所称之圣渡(tīrtha)与林居(āśrama),为诸婆苏、萨达亚、阿底提耶、摩鲁特众、阿湿毗尼双神,以及如神之大圣仙所常来礼敬。昆蒂之子啊,若你与上德婆罗门及福泽深厚的兄弟们同游诸圣地,你因离别而炽烈的苦楚——渴望与阿周那相会的迫切之心——必将平息。”

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
देवर्षयःdivine seers
देवर्षयः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवर्षि
FormMasculine, Nominative, Plural
सिद्धाःSiddhas (perfected beings)
सिद्धाः:
Karta
TypeNoun
Rootसिद्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
तपोधनाःthose whose wealth is austerity (ascetics)
तपोधनाः:
Karta
TypeNoun
Rootतपोधन
FormMasculine, Nominative, Plural

धौम्य उवाच

D
Dhaumya
M
Madhusūdana (Viṣṇu/Kṛṣṇa)
K
Kuntīnandana (Yudhiṣṭhira)
A
Arjuna
D
Devarṣis
S
Siddhas
T
Tapodhanas (ascetics)
V
Vasus
S
Sādhyas
Ā
Ādityas
M
Maruts
A
Aśvinīkumāras
M
Munis
T
Tīrthas (pilgrimage sites)
Ā
Āśramas (hermitages)
P
Paramapada (supreme abode)

Educational Q&A

Knowledge of the supreme, eternal abode (paramapada) and association with sacred places and holy beings reduces grief; pilgrimage and contemplation are presented as practical disciplines that steady the mind during separation and loss.

Dhaumya consoles the king (Yudhiṣṭhira) during the forest exile, praising the supreme realm where perfected beings dwell and urging him to roam the tīrthas with brāhmaṇas and his brothers so that his distress from separation—especially longing for Arjuna—will subside.