Previous Verse
Next Verse

Shloka 20

दमयन्ती-शपथः वायोः साक्ष्यं च

Damayantī’s Oath and Vāyu’s Testimony

पुनर्गच्छ प्रमत्तस्य बाहुकस्योपसंस्कृतम्‌ महानसादू ट्रुतं मांसमानयस्वेह भाविनि,चेष्टाओंद्वारा उसके मनमें यह प्रबल आशंका जम गयी कि बाहुक मेरे पति ही हैं। फिर तो वह रोने लगी और मधुर वाणीमें केशिनीसे बोली--“सखि! एक बार फिर जाओ और जब बाहुक असावधान हो तो उसके द्वारा विशेषविधिसे उबालकर तैयार किया गया फलोंका गूदा रसोई घरमेंसे शीघ्र उठा लाओ।” केशिनी दमयन्तीकी प्रियकारिणी सखी थी। वह तुरंत गयी और जब बाहुकका ध्यान दूसरी ओर गया तब उसके उबाले हुए गरम-गरम फलोंके गूदेमेंसे थोड़ा-सा निकालकर तत्काल ले आयी

bṛhadaśva uvāca — punar gaccha pramattasya bāhukasya upasaṃskṛtam mahānasa-udbhūtaṃ mām̐sam ānayasva iha, bhāvini.

布里哈达湿婆说道:“你再去一趟,亲爱的。待婆呼迦疏忽之时,立刻把他在厨房中特意备下的食物——那精心烹煮之物——速速带来此处。”

पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
गच्छgo
गच्छ:
TypeVerb
Rootगम्
FormLoṭ (imperative), 2, singular, Parasmaipada
प्रमत्तस्यof the inattentive/heedless (one)
प्रमत्तस्य:
TypeAdjective
Rootप्रमत्त
Formmasculine, genitive, singular
बाहुकस्यof Bāhuka
बाहुकस्य:
TypeNoun
Rootबाहुक
Formmasculine, genitive, singular
उपसंस्कृतम्prepared/processed
उपसंस्कृतम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउपसंस्कृत
Formneuter, accusative, singular
महानसात्from the kitchen
महानसात्:
Apadana
TypeNoun
Rootमहानस
Formneuter, ablative, singular
द्रुतम्quickly
द्रुतम्:
TypeIndeclinable
Rootद्रुत
मांसम्meat
मांसम्:
Karma
TypeNoun
Rootमांस
Formneuter, accusative, singular
आनयस्वbring
आनयस्व:
TypeVerb
Rootआ-नी
FormLoṭ (imperative), 2, singular, Parasmaipada
इहhere
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
भाविनिO auspicious one / O dear one
भाविनि:
TypeNoun
Rootभाविनी
Formfeminine, vocative, singular

बृहृदश्चव उवाच

B
Bṛhadaśva
B
Bāhuka
M
mahānasa (kitchen)

Educational Q&A

Act with prudent verification rather than impulsive certainty: when emotions surge (recognition, longing), dharmic conduct favors careful testing, discretion, and respect for circumstances before making a decisive claim.

Bṛhadaśva narrates how Damayantī, suspecting that the cook Bāhuka is actually Nala, instructs her confidante to fetch a sample of Bāhuka’s specially prepared kitchen food while he is distracted, using his distinctive skill as evidence.