Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

इन्द्रस्य पाण्डवैः समागमः

Indra’s Meeting with the Pāṇḍavas

अपराद्धमिवात्मानं मनन्‍्यमाना महारथा: । तस्थु: प्राउजलय: सर्वे परिवार्य धनेश्वरम्‌,धर्मज्ञ धर्मपुत्र युधिष्ठि, नकुल और सहदेव--ये महारथी महामना पाण्डव भगवान्‌ कुबेरको प्रणाम करके अपनेको अपराधी-सा मानते हुए उन्हें सब ओरसे घेरकर हाथ जोड़े खड़े रहे

aparāddham ivātmānaṃ manyamānā mahārathāḥ | tasthuḥ prāñjalayaḥ sarve parivārya dhaneśvaram ||

毗湿摩波耶那说道:那些大车战士自忖如同犯了过失一般,皆合掌而立。他们从四面环侍财富之主(俱毗罗),以恭敬的克制安然伫立——这是在神圣权威之前的伦理谦卑,也默然承认:接近权势,当以法(达摩)为准,并自省其心。

अपराद्धम्as an offender / guilty
अपराद्धम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअपराध (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative, Singular
इवas if
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आत्मानम्oneself
आत्मानम्:
Karma
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
मन्यमानाःthinking / considering
मन्यमानाः:
Karta
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), Parasmaipada (active participle usage), Masculine, Nominative, Plural
महारथाःgreat chariot-warriors
महारथाः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
तस्थुःstood
तस्थुः:
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
FormPerfect (लिट्), Third, Plural, Parasmaipada
प्राञ्जलयःwith joined palms
प्राञ्जलयः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
परिवार्यhaving surrounded
परिवार्य:
TypeVerb
Rootपरि + वृ (धातु)
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव), true
धनेश्वरम्the lord of wealth (Kubera)
धनेश्वरम्:
Karma
TypeNoun
Rootधनेश्वर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
M
Mahārathas
K
Kubera (Dhaneśvara)

Educational Q&A

Even the mighty should approach higher authority with humility and moral self-examination; reverence (añjali) and restraint signal an inner commitment to dharma rather than entitlement.

The great warriors stand before Kubera, encircle him respectfully, and remain with folded hands, feeling as though they have erred—an attitude that frames the encounter as ethically charged and spiritually deferential.