Shloka 20

शेरते निहता देव गतसत्त्वा: परासव: । लब्धशेषा वयं मुक्ता मणिमांस्ते सखा हत:,“नरेश्वर! राक्षसों और यक्षोंमें जो प्रमुख वीर थे, वे आज उत्साहशून्य तथा निष्प्राण होकर रणभूमिमें सो रहे हैं। हमलोग उसके कृपा-प्रसादसे छूट गये हैं; परंतु आपके सखा राक्षस मणिमान्‌ मार डाले गये हैं

śerate nihatā deva gata-sattvāḥ parāsavaḥ | labdha-śeṣā vayaṃ muktā maṇimāṃs te sakhā hataḥ ||

毗湿摩波耶那说道:“大王啊,罗刹与夜叉之中最杰出的勇士,如今都已被杀,横卧战场,既失神采,亦绝生机。蒙他慈恩,我们得以幸免而存活;然而陛下的同伴——罗刹摩尼曼——却已被诛。”

शेरतेlie (sleep)
शेरते:
Karta
TypeVerb
Rootशी (धातु)
FormLat (Present), 3rd, Plural, Ātmanepada
निहताःslain
निहताः:
Karta
TypeAdjective
Rootनि-हन् (धातु) / निहत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
देवO lord / O king
देव:
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Vocative, Singular
गतसत्त्वाःwhose vitality/strength has gone; lifeless
गतसत्त्वाः:
Karta
TypeAdjective
Rootगत-सत्त्व
FormMasculine, Nominative, Plural
परासवःdeprived of life; dead
परासवः:
Karta
TypeAdjective
Rootपरासु
FormMasculine, Nominative, Plural
लब्धशेषाःhaving obtained what remained; survivors
लब्धशेषाः:
Karta
TypeAdjective
Rootलब्ध-शेष
FormMasculine, Nominative, Plural
वयम्we
वयम्:
Karta
TypePronoun
Rootअस्मद्
Form—, Nominative, Plural
मुक्ताःreleased; spared
मुक्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootमुच् (धातु) / मुक्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
मणिमान्Maṇimān (proper name)
मणिमान्:
Karta
TypeNoun
Rootमणिमत् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
तेyour
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Genitive, Singular
सखाfriend
सखा:
Karta
TypeNoun
Rootसखि
FormMasculine, Nominative, Singular
हतःkilled
हतः:
Karta
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) / हत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
N
Narendra (the king, addressee)
R
Rākṣasas
Y
Yakṣas
M
Maṇimān

Educational Q&A

The verse underscores the stark moral reality of war: even the mighty fall, and survival is often attributed to grace rather than personal power. It also highlights the ethical weight of companionship—victory or escape is shadowed by the loss of allies.

Vaiśampāyana reports to the king that the leading Rākṣasa and Yakṣa warriors have been slain and lie lifeless on the battlefield. Although the speakers have survived by another’s favor, the king’s companion, the Rākṣasa Maṇimān, has been killed.