Shloka 9
Pātāla-varṇana (Nārada’s Description of the Netherworld) / पातालवर्णनम्
Devanagari script
नारद: सर्वभूतानामन्तर्भूमिनिवासिनाम् | जानंश्वकार व्याख्यान यन्तुः सर्वमशेषत:,नारदजी पाताललोकमें निवास करनेवाले सभी प्राणियोंको जानते थे। अतः उन्होंने इन्द्रसारथि मातलिको वहाँकी सब वस्तुओंके विषयमें विस्तारपूर्वक बताना आरम्भ किया
Transliteration
nāradaḥ sarvabhūtānām antarbhūminivāsinām | jānan saḥ akāra vyākhyānaṁ yantuḥ sarvam aśeṣataḥ ||
Translation
那罗陀通晓居于大地深处诸境的一切众生。因此，他开始向因陀罗的御者摩多梨详尽解说：在那里所能见到的一切，无不备陈。
Word by Word
नारदःNarada
नारदः:
Karta
TypeNoun
Rootनारद
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वभूतानाम्of all beings
सर्वभूतानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसर्वभूत
FormNeuter, Genitive, Plural
अन्तर्भूमि-निवासिनाम्of those dwelling in the inner earth (nether regions)
अन्तर्भूमि-निवासिनाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअन्तर्भूमिनिवासिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
जानन्knowing
जानन्:
Karta
TypeVerb
Rootज्ञा
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
श्वःtomorrow / on the morrow
श्वः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootश्वस्/श्वः
अकारdid / made
अकार:
Karta
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect (लिट्), Third, Singular, Parasmaipada
व्याख्यानम्explanation, detailed account
व्याख्यानम्:
Karma
TypeNoun
Rootव्याख्यान
FormNeuter, Accusative, Singular
यन्तुःof the charioteer (driver)
यन्तुः:
Sampradana
TypeNoun
Rootयन्तृ
FormMasculine, Genitive, Singular
सर्वम्everything
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
अशेषतःwithout remainder, completely
अशेषतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअशेषतः
Speaker
कण्व उवाच
Characters & Entities
N
NāradaK
KaṇvaM
MātaliI
IndraA
Antarbhūmi (subterranean regions)P
Pātāla-lokaVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes