Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Sanatsujāta-Āhvāna (Summoning Sanatsujāta) — Vidura’s Invocation and Dhṛtarāṣṭra’s Doubt

ते मोहितास्तद्वशे वर्तमाना इतः प्रेतास्तत्र पुन: पतन्ति । ततस्तान्‌ देवा अनुविप्लवन्ते अतो मृत्युर्मरणाख्यामुपैति,मनुष्य (क्रोध, प्रमाद और लोभसे) मोहित होकर अहंकारके अधीन हो इस लोकसे जाकर पुनः-पुनः जन्म-मरणके चक्‍क्करमें पड़ते हैं। मरनेके बाद उनके मन, इन्द्रिय और प्राण भी साथ जाते हैं। शरीरसे प्राणरूपी इन्द्रियोंका वियोग होनेके कारण मृत्यु 'मरण' संज्ञाको प्राप्त होती है

te mohitās tadvaśe vartamānā itaḥ pretās tatra punaḥ patanti | tatas tān devā anuviplavante ato mṛtyur maraṇākhyām upaiti manuṣya ||

萨那苏阇多开示:众生为迷妄所惑,受其支配而行,离此世间之后,又一次次坠入后续的存在境界。在彼处,诸天之力扰动并驱迫他们向前流转,于是“死”被称为“死去”——有身之命反复断裂的过程。其伦理旨趣在于:当人被嗔怒、放逸与贪欲等激情所压倒,傲慢与系缚随之而生,生死轮回便不断延续。

तेthey
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
मोहिताःdeluded
मोहिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootमोहित (मुह् धातु)
FormMasculine, Nominative, Plural
तद्वशेunder its control
तद्वशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतद् + वश
FormMasculine, Locative, Singular
वर्तमानाःabiding/acting (being)
वर्तमानाः:
Karta
TypeAdjective
Rootवर्तमान (वृत् धातु)
FormMasculine, Nominative, Plural
इतःfrom here
इतः:
Apadana
TypeIndeclinable
Rootइतः
प्रेताःdeparted (having gone)
प्रेताः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रेत (प्र + इ धातु)
FormMasculine, Nominative, Plural
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पतन्तिthey fall
पतन्ति:
TypeVerb
Rootपत्
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
देवाःthe gods
देवाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
FormMasculine, Nominative, Plural
अनुविप्लवन्तेthey unsettle/overwhelm (them) repeatedly
अनुविप्लवन्ते:
TypeVerb
Rootअनु + विप्लव्
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada
अतःtherefore/from that
अतः:
TypeIndeclinable
Rootअतः
मृत्युःdeath
मृत्युः:
Karta
TypeNoun
Rootमृत्यु
FormMasculine, Nominative, Singular
मरणाख्याम्the name/designation 'maraṇa'
मरणाख्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootमरण + आख्या
FormFeminine, Accusative, Singular
उपैतिattains/comes to
उपैति:
TypeVerb
Rootउप + इ
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada

सनत्युजात उवाच

सनत्सुजात (Sanatsujāta)
देवाः (the gods/divine powers)
मृत्यु (Death)