Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Ārjava, Satya, and the Virocana–Sudhanvan Exemplum

Udyoga-parva 35

येषां हि वृत्तं व्यथते न योनि- श्षित्तप्रसादेन चरन्ति धर्मम्‌ । ते कीर्तिमिच्छन्ति कुले विशिष्टां त्यक्तानृतास्तानि महाकुलानि

yeṣāṃ hi vṛttaṃ vyathate na yoni-ś citta-prasādena caranti dharmam | te kīrtim icchanti kule viśiṣṭāṃ tyaktānṛtās tāni mahākulāni ||

维杜罗说道:那些善行不曾懈怠、不以自身过失使父母忧苦、以安宁欢悦之心奉行达摩,并舍弃虚妄而求宗族卓著清名的家族——唯有这样的家族,才是真正伟大而高贵的宗族。

येषाम्of whom/whose
येषाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, षष्ठी, बहुवचन
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
वृत्तम्conduct/behavior
वृत्तम्:
Karta
TypeNoun
Rootवृत्त (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
Formनपुंसक, प्रथमा, एकवचन
व्यथतेis pained/gets disturbed
व्यथते:
TypeVerb
Rootव्यथ् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, एकवचन, आत्मनेपद
not
:
TypeIndeclinable
Root
योनिwomb/birth; (by extension) mother
योनि:
Karta
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
चित्तप्रसादेनwith serenity/clarity of mind
चित्तप्रसादेन:
Karana
TypeNoun
Rootचित्तप्रसाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
चरन्तिpractice/perform
चरन्ति:
TypeVerb
Rootचर् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, बहुवचन, परस्मैपद
धर्मम्dharma/righteousness
धर्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तेthey/those
ते:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
कीर्तिम्fame/glory
कीर्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootकीर्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इच्छन्तिdesire/wish
इच्छन्ति:
TypeVerb
Rootइष्/इच्छ् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम, बहुवचन, परस्मैपद
कुलेin (their) family/lineage
कुले:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, सप्तमी, एकवचन
विशिष्टाम्distinguished/special
विशिष्टाम्:
TypeAdjective
Rootविशिष्ट (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
त्यक्तानृताःhaving abandoned falsehood
त्यक्तानृताः:
TypeAdjective
Rootत्यक्त-अनृत (प्रातिपदिक; क्त-प्रत्ययान्त + अनृत)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तानिthose (are)
तानि:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा, बहुवचन
महाकुलानिgreat/noble families
महाकुलानि:
Karta
TypeNoun
Rootमहाकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, प्रथमा, बहुवचन

विदुर उवाच

V
Vidura
P
parents (mātā-pitarau)
K
kula (lineage/family)

Educational Q&A

True nobility is defined by steady good conduct, not harming one’s parents through one’s faults, practicing dharma with a calm mind, and renouncing falsehood; such virtues alone make a lineage genuinely ‘great.’

In Udyoga Parva, Vidura offers moral counsel (nīti) in the tense pre-war context, emphasizing ethical standards and inner discipline as the real markers of high birth and lasting reputation.