Shloka 69
उद्योगपर्व — अध्याय 33: धृतराष्ट्र-विदुर संवादः (विदुरनीतिः)
Devanagari script
दृश्यन्ते हि महात्मानो बध्यमाना: स्वकर्मभि: । इन्द्रियाणामनीशत्वाद् राजानो राज्यवि श्रमै:,इन्द्रियोंपर अधिकार न होनेके कारण बड़े-बड़े साधु भी अपने कर्मोंसे तथा राजालोग राज्यके भोग-विलासोंसे बँधे रहते हैं
Transliteration
dṛśyante hi mahātmāno badhyamānāḥ svakarmabhiḥ | indriyāṇām anīśatvād rājāno rājyaviśramaiḥ ||
Translation
诚然可见：即便大心之士，也会为自身业行之果所系缚；而诸王若不能制御诸根，便被王权之享乐与纵逸牢牢牵缠。
Word by Word
दृश्यन्तेare seen / are found
दृश्यन्ते:
TypeVerb
Rootदृश्
FormLat, Atmanepada, Karmani, 3, Plural
हिindeed / for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
महात्मानःgreat-souled men / noble persons
महात्मानः:
Karta
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Nominative, Plural
बध्यमानाःbeing bound
बध्यमानाः:
TypeAdjective
Rootबन्ध्
FormShatr (present passive participle), Masculine, Nominative, Plural
स्वकर्मभिःby their own actions
स्वकर्मभिः:
Karana
TypeNoun
Rootस्वकर्मन्
FormNeuter, Instrumental, Plural
इन्द्रियाणाम्of the senses
इन्द्रियाणाम्:
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
FormNeuter, Genitive, Plural
अनीशत्वात्due to lack of mastery (powerlessness)
अनीशत्वात्:
Apadana
TypeNoun
Rootअनीशत्व
FormNeuter, Ablative, Singular
राजानःkings
राजानः:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Plural
राज्यविश्रमैःby the pleasures/relaxations of kingship
राज्यविश्रमैः:
Karana
TypeNoun
Rootराज्यविश्रम
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
विदुर उवाच
Characters & Entities
V
ViduraM
mahātmānaḥ (great-souled persons)R
rājānaḥ (kings)I
indriyāṇi (the senses)R
rājya (sovereignty/kingdom)Verse Rasa (Emotional Essence)
Sandhi Notes