Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

उलूकदूतवाक्यम् / Ulūka’s Message to the Pāṇḍavas

निहत्य समरे शत्रूंस्तव दास्यामि मेदिनीम्‌ । “मेरे हिस्सेमें द्रोणाचार्य, कृपाचार्य तथा वीरवर भीष्म एवं कर्ण ही क्‍यों न हों, किसीको जीवित नहीं छोड़ूँगा अथवा यहाँ पधारे हुए ये सब राजा चुपचाप खड़े रहें। मैं अकेला ही समरभूमिमें तुम्हारे सारे शत्रुओंका वध करके तुम्हें पृथ्वीका राज्य अर्पित कर दूँगा” ।। २३ -॥] इत्युक्तो धमराजस्य केशवस्य च संनिधौ,उवाच धीमान्‌ कौन्तेय: प्रहस्य सखिपूर्वकम्‌ | धर्मराज युधिष्ठिर तथा भगवान्‌ श्रीकृष्णके समीप अन्य सब राजाओंके सुनते हुए रुक्मीके ऐसा कहनेपर परमबुद्धिमान्‌ कुन्तीपुत्र अर्जुनने वसुदेवनन्दन श्रीकृष्ण और धर्मराज युधिष्ठिरकी ओर देखते हुए मित्रभावसे हँसकर कहा--

nihatya samare śatrūṁs tava dāsyāmi medinīm | "mere hiṣṣe meṁ droṇācārya, kṛpācārya tathā vīravara bhīṣma evaṁ karṇa hī kyoṁ na hoṁ, kisīko jīvita nahīṁ choṛūṁgā athavā yahāṁ padhāre hue ye sab rājā chupacāp khaṛe raheṁ | maiṁ akelā hī samarabhūmi meṁ tumhāre sāre śatrūoṁ kā vadha karke tumheṁ pṛthvī kā rājya arpit kar dūṁgā" || ity ukto dharmarājasya keśavasya ca saṁnidhau, uvāca dhīmān kaunteyaḥ prahasya sakhi-pūrvakam |

鲁克弥宣称:“我将在战斗中诛灭你的仇敌,并把大地献给你。纵使分到我手的对手是德罗那、克利帕、强大的毗湿摩与迦尔那,我也决不留一人生还。否则,就让来到此处的诸王默然旁立。我一人便能在战场上杀尽你的敌军,将大地的王权奉献于你。” 他在法王由提施提罗与凯沙瓦(奎师那)面前如此言说,诸王皆在旁聆听。昆蒂之子阿周那,智者也,望向奎师那与由提施提罗,友善地含笑,随即作答。

निहत्यhaving slain
निहत्य:
TypeVerb
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), परस्मैपद-भाव (active sense)
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर (प्रातिपदिक)
Formmasculine, locative, singular
शत्रून्enemies
शत्रून्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु (प्रातिपदिक)
Formmasculine, accusative, plural
तवof you/your
तव:
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form2nd, genitive, singular
दास्यामिI will give
दास्यामि:
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formलृट् (simple future), परस्मैपद, 1st, singular
मेदिनीम्the earth
मेदिनीम्:
Karma
TypeNoun
Rootमेदिनी (प्रातिपदिक)
Formfeminine, accusative, singular
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उक्तःhaving been addressed/told
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त (past passive participle), masculine, nominative, singular
धर्मराजस्यof Dharmaraja (Yudhishthira)
धर्मराजस्य:
TypeNoun
Rootधर्मराज (प्रातिपदिक)
Formmasculine, genitive, singular
केशवस्यof Keshava (Krishna)
केशवस्य:
TypeNoun
Rootकेशव (प्रातिपदिक)
Formmasculine, genitive, singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
संनिधौin the presence
संनिधौ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंनिधि (प्रातिपदिक)
Formmasculine, locative, singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), परस्मैपद, 3rd, singular
धीमान्wise
धीमान्:
TypeAdjective
Rootधीमन् (प्रातिपदिक)
Formmasculine, nominative, singular
कौन्तेयःKunti's son (Arjuna)
कौन्तेयः:
Karta
TypeNoun
Rootकौन्तेय (प्रातिपदिक)
Formmasculine, nominative, singular
प्रहस्यhaving laughed
प्रहस्य:
TypeVerb
Rootहस् (धातु)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), प्र-
सखिwith friendliness / as a friend
सखि:
Karana
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
Formmasculine, instrumental, singular
पूर्वकम्in a manner preceded by; with
पूर्वकम्:
TypeIndeclinable
Rootपूर्वक (प्रातिपदिक)
Formadverbial (indeclinable in -म्)

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
R
Rukmī
Y
Yudhiṣṭhira (Dharmarāja)
K
Kṛṣṇa (Keśava, Vāsudevanandana)
A
Arjuna (Kaunteya)
D
Droṇācārya
K
Kṛpācārya
B
Bhīṣma
K
Karṇa
K
kings (rājānaḥ)
E
earth/kingdom (medinī, pṛthvī-rājya)
B
battlefield (samara, samarabhūmi)