Droṇa–Vidura–Gāndhārī Counsel in the Royal Assembly (धर्मार्थयुक्ता सभा-उपदेश-प्रकरणम्)
अहं प्रेष्पश्न॒ दासश्न॒ तवाद्य सुतवत्सले । राजन! तत्पश्चात् पुन: हाथ जोड़कर माताको प्रसन्न करनेके लिये मैंने विनयपूर्वक कहा --“अम्ब! मैं राजा शान्तनुसे उत्पन्न होकर कौरववंशकी मर्यादाका वहन करता हूँ। अतः अपनी की हुई प्रतिज्ञाको झूठी नहीं कर सकता।” यह बात मैंने बार-बार दुहरायी। इसके बाद फिर कहा--'पुत्रवत्सले! विशेषतः तुम्हारे ही लिये मैंने यह प्रतिज्ञा की थी। मैं तुम्हारा सेवक और दास हूँ (मुझसे वह प्रतिज्ञा तोड़नेके लिये न कहो)”
ahaṁ preṣyaś ca dāsaś ca tavādya sutavatsale | rājan tatpaścāt punaḥ kṛtāñjalir mātaraṁ prasādayituṁ vinayapūrvakam avadam— “ambe, ahaṁ rājñaḥ śāntanor utpannaḥ kauravavaṁśasya maryādāṁ vahāmi; ataḥ kṛtāṁ pratijñāṁ mṛṣā kartuṁ na śaknomi” iti. etad ahaṁ punaḥ punaḥ pratyuvāca. tataḥ punar avadam— “sutavatsale, viśeṣatas tavaiva kṛte mayā eṣā pratijñā kṛtā; ahaṁ tava sevakaḥ dāsaś ca (māṁ pratijñābhaṅgāya mā niyojaya)” iti.
毗湿摩说道:“大王啊,慈爱其子的母亲啊,今日我乃你的侍从,你的仆役。”随后,我又合掌俯首,为使母亲欢心而谦恭地说道:“母亲,我生于善檀奴王,肩负拘卢一族的荣誉与法度;因此,我不能使自己所立的誓愿成为虚妄。”我一遍又一遍地重复此言。继而又说:“慈母啊,正是为了你,我才立下此誓。我是你的侍者,也是你的奴仆——请不要叫我违背誓言。”
भीष्म उवाच
The passage emphasizes dharma as fidelity to a solemn vow (pratijñā). Bhishma frames personal desire and even emotional pressure as secondary to the integrity of one’s pledged word and the honor-code (maryādā) of the Kuru lineage.
Bhishma, speaking to the king, recounts how he repeatedly and respectfully addressed his mother with folded hands, declaring himself her servant, yet refusing to violate the vow he had undertaken—stating that he upholds the Kuru family’s established honor and cannot render his promise false.