Shloka 15

भीष्मस्य दुर्योधनं प्रति कुलहितोपदेशः | Bhīṣma’s Counsel to Duryodhana on Dynastic Welfare

Devanagari script

अयं हि काल: सम्प्राप्तो धार्तराष्ट्रीपजीविनाम्‌ । निर्वेष्टव्यं मया तत्र प्राणानपरिरक्षता

Translation

此时此刻，正是为依附持国之子而生者所到来的时机。在那里，我当不顾自身性命，偿还那份恩债，使我得以从所受之恩中解脱而无负。

Word by Word

• अयम्: this (one/this)
• अयम्: Karta
• Type: Pronoun
• Root: इदम्
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• हि: indeed/for
• Type: Indeclinable
• Root: हि

• कालः: time/occasion
• कालः: Karta
• Type: Noun
• Root: काल
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• सम्प्राप्तः: arrived/has come
• Type: Verb
• Root: सम्-प्र-आप्
• Form: क्त (past passive participle, used adjectivally), Masculine, Nominative, Singular

• धार्तराष्ट्रीपजीविनाम्: of those who live by/under the Dhārtarāṣṭrīs (Kauravas)
• Type: Noun
• Root: धार्तराष्ट्रीपजीविन्
• Form: Masculine, Genitive, Plural

• निर्वेष्टव्यम्: must be repaid/returned (as a debt/obligation)
• Type: Verb
• Root: निर्-वेṣ्ट्
• Form: तव्यत् (gerundive/obligative), Neuter, Nominative/Accusative, Singular

• मया: by me
• मया: Karana
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्
• Form: Instrumental, Singular

• तत्र: there/in that matter
• तत्र: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र

• प्राणान्: life-breaths/life
• प्राणान्: Karma
• Type: Noun
• Root: प्राण
• Form: Masculine, Accusative, Plural

• अपरिरक्षता: while not protecting (them)
• अपरिरक्षता: Karana
• Type: Verb
• Root: अ-परि-रक्ष्
• Form: शतृ (present active participle), Masculine, Instrumental, Singular

Speaker

कर्ण उवाच