Shloka 24

Udyoga-parva Adhyāya 130: Kuntī’s Instruction on Rājadharma and Daṇḍanīti

Devanagari script

ततः सात्यकिमादाय पाणोौ हार्दिक्यमेव च । ऋषिभिस्तैरनुज्ञातो निर्यया मधुसूदन:

Transliteration

tataḥ sātyakim ādāya pāṇau hārdikyam eva ca | ṛṣibhis tair anuñjñāto niryayā madhusūdanaḥ ||

Translation

随后，摩度苏陀那（克里希那）执萨底耶迦之手，并携哈尔迪迦（克利多跋摩）同往；得诸仙人许可后，便离席而去。

Word by Word

• ततः: then, thereafter
• ततः: Adhikarana
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (तद्-प्रातिपदिकात् अव्यय)
• Form: अव्ययम्

• सात्यकिम्: Sātyaki
• सात्यकिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सात्यकि (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• आदाय: having taken
• Type: Verb
• Root: आ + दा (धातुः)
• Form: क्त्वान्त (अव्ययकृदन्तम्), ‘having taken’

• पाणौ: in (his) hand
• पाणौ: Adhikarana
• Type: Noun
• Root: पाणि (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्

• हार्दिक्यम्: Hārdikya (Kṛtavarman)
• हार्दिक्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: हार्दिक्य (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• एव: indeed, also
• Type: Indeclinable
• Root: एव
• Form: अव्ययम्

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च
• Form: अव्ययम्

• ऋषिभिः: by the sages
• ऋषिभिः: Karana
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया, बहुवचनम्

• तैः: by them
• तैः: Karana
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया, बहुवचनम्

• अनुज्ञातः: permitted, given leave
• Type: Verb
• Root: अनु + ज्ञा (धातुः)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः (भूतकर्मणि/भूतकृत्), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

• निर्ययौ: went out, departed
• Type: Verb
• Root: निर् + या (धातुः)
• Form: लिट् (परस्मैपदम्), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• मधुसूदनः: Madhusūdana (Kṛṣṇa)
• मधुसूदनः: Karta
• Type: Noun
• Root: मधुसूदन (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्

Speaker

धृतराष्ट उवाच

Characters & Entities

• Dhṛtarāṣṭra
• Madhusūdana (Kṛṣṇa)
• Sātyaki
• Hārdikya (Kṛtavarman)
• Ṛṣis

Educational Q&A

What is the core teaching?

Even decisive political or military movement should be grounded in dharma: leaders seek the sanction of wise counsel (ṛṣis) and act with restraint and propriety, not merely on impulse or power.

What is happening in the narrative?

Kṛṣṇa (Madhusūdana), taking Sātyaki by the hand and also taking Hārdikya (Kṛtavarman) along, departs after being granted leave by the assembled sages, indicating a transition from deliberation to action under spiritual approval.