Previous Verse
Next Verse

Shloka 4

अभिमन्युविलापः (Abhimanyu-vilāpa) — Uttarā’s lament, observed and framed by Gandhārī

एषा विराटदुहिता स्नुषा गाण्डीवधन्चन: । आर्ता बालं पतिं वीर दृष्टवा शोचत्यनिन्दिता,यह राजा विराटकी पुत्री और गाण्डीवधारी अर्जुनकी पुत्रवधू सती-साध्वी उत्तरा अपने बालक पति वीर अभिमन्युको मरा देख आर्त होकर शोक प्रकट कर रही है

vaiśampāyana uvāca |

eṣā virāṭa-duhitā snuṣā gāṇḍīva-dhanvanaḥ |

ārtā bālaṁ patiṁ vīra dṛṣṭvā śocaty aninditā ||

毗湿摩波衍那说道:“这位是乌多罗,毗罗吒王之女,也是持甘狄婆弓的阿周那之媳。她无瑕而贞淑,如今为悲痛所击;见到自己年少的夫君、勇士阿毗曼纽被杀,她便在哀恸中痛哭。”

एषाthis (woman)
एषा:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
विराट-दुहिताdaughter of Virāṭa
विराट-दुहिता:
Karta
TypeNoun
Rootदुहितृ
FormFeminine, Nominative, Singular
स्नुषाdaughter-in-law
स्नुषा:
Karta
TypeNoun
Rootस्नुषा
FormFeminine, Nominative, Singular
गाण्डीव-धन्वनःof the bearer of the Gāṇḍīva (Arjuna)
गाण्डीव-धन्वनः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootधन्वन्
FormMasculine, Genitive, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
आर्ताafflicted, distressed
आर्ता:
Karta
TypeAdjective
Rootआर्त
FormFeminine, Nominative, Singular
बालम्young
बालम्:
Karma
TypeAdjective
Rootबाल
FormMasculine, Accusative, Singular
पतिम्husband
पतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपति
FormMasculine, Accusative, Singular
वीरम्heroic
वीरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवीर
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
शोचतिgrieves, laments
शोचति:
TypeVerb
Rootशुच्
FormPresent, Indicative, Parasmaipada, Third, Singular
अनिन्दिताblameless
अनिन्दिता:
Karta
TypeAdjective
Rootअनिन्दित
FormFeminine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
V
Virāṭa
U
Uttarā
A
Arjuna
G
Gāṇḍīva
A
Abhimanyu

Educational Q&A

The verse foregrounds the human cost of war: even in a dharma-yuddha, the aftermath is marked by innocent suffering. By calling Uttarā “aninditā” (blameless), the text highlights that grief falls upon the virtuous as well, inviting ethical reflection on violence, duty, and compassion for those left behind.

Vaiśampāyana identifies the grieving woman as Uttarā—Virāṭa’s daughter and Arjuna’s daughter-in-law—who, upon seeing her young husband Abhimanyu dead, mourns in distress.