Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Varṇāśrama-ācāra and Vikarma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry on Safe Dharmas (शिवधर्मप्रश्नः)

स्मरन्नेको जपन्नेक: सर्वानिको युधिष्ठिर । एकस्मिन्नेव चाचार्ये शुश्रूषुमलपड्कवान्‌

smarann eko japann ekaḥ sarvān eko yudhiṣṭhira | ekasminn eva cācārye śuśrūṣum alapaṅkavān ||

毗湿摩说:“噢,郁提湿陀罗,梵行者当以一心之戒律而住——忆念时独自,诵咒(japa)时独自,履行诸务时亦独自。纵使其身沾尘带泥,亦当乐于奉事,唯专一侍奉一位师长。”

स्मरन्remembering
स्मरन्:
Karta
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), पुं, प्रथमा, एकवचन
एकःalone / single
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
जपन्muttering/reciting (a mantra)
जपन्:
Karta
TypeVerb
Rootजप् (धातु)
Formशतृ (वर्तमान कृदन्त), पुं, प्रथमा, एकवचन
एकःalone
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, बहुवचन
इकोa single one (one person)
इको:
Karta
TypeNoun
Rootइक (प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
युधिष्ठिरO Yudhiṣṭhira
युधिष्ठिर:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
एकस्मिन्in/with one (single)
एकस्मिन्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुं, सप्तमी, एकवचन
एवindeed / only
एव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootएव
and
:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Root
आचार्येin/with the teacher
आचार्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआचार्य (प्रातिपदिक)
Formपुं, सप्तमी, एकवचन
शुश्रूषुम्desirous of serving
शुश्रूषुम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशुश्रूषु (प्रातिपदिक)
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
अलपङ्कवान्even if having dirt/mud (on the body)
अलपङ्कवान्:
Karta
TypeAdjective
Rootअलपङ्कवत् (प्रातिपदिक)
Formपुं, प्रथमा, एकवचन

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Y
Yudhiṣṭhira
Ā
ācārya (the teacher)
B
brahmacārin (student in celibate discipline)

Educational Q&A

A brahmacārin should cultivate ekāgratā (single-pointedness): steady remembrance and mantra-recitation, completion of duties without distraction, and exclusive, eager service to one ācārya—placing duty and humility above personal comfort.

In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma after the war. Here he outlines the conduct of a Vedic student: solitary focus in study and japa, and unwavering attendance upon the teacher, even when physically inconvenienced.