Previous Verse
Next Verse

Shloka 78

Atithi-satkāra and the Consolation of Wise Counsel (अतिथिसत्कारः प्रज्ञानवचनस्य च पराश्वासनम्)

निराशी: कर्मसंयुक्त: सत्त्वतश्नाप्पकल्मष: । सात्त्वतज्ञानदृष्टोडहं सत्त्वतामिति सात्त्वत:ः

nirāśīḥ karmasaṁyuktaḥ sattvataś cāpy akalmaṣaḥ | sāttvata-jñāna-dṛṣṭo 'haṁ sattvatām iti sāttvataḥ ||

(dhanañjaya! ahaṁ pūrvaṁ kadācid api sattvāc cyuto na bhūtaḥ | sattvaṁ matta eva utpannam iti manyasva | mama tat purātanaṁ sattvam asmin avatāra-kāle 'pi vidyate | sattva-kāraṇād eva ahaṁ pāpa-rahitaḥ niṣkāma-karmaṇi pravṛtto bhavāmi | bhagavat-prāpta-puruṣāṇāṁ sāttvata-jñānena (pañcarātrādi-vaiṣṇava-tantraiḥ) mama svarūpa-bodho bhavati | etaiḥ kāraṇaiḥ lokā māṁ “sāttvata” iti vadanti |)

我离于贪求而行于事业,凭借萨埵(sattva)之德而不为罪垢所染;人们以“萨埵跋多之智”识我真相,故称我为“萨埵跋多”(Sāttvata)。噢,檀那阇耶!我从未背离萨埵。应知萨埵由我而生;我那古老的清净,在此一世化身之中亦常住不失。因萨埵之故,我虽行无欲之业而恒常无罪。凡已证得主者,皆由“萨埵跋多之智”(如《般遮罗多》等毗湿奴派教典)而悟我本体。由此诸因,世人称我为“萨埵跋多”。

निराशीःdesireless, without expectation
निराशीः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिराशी (निर् + आशा)
FormMasculine, Nominative, Singular
कर्मसंयुक्तःengaged in action, joined with work
कर्मसंयुक्तः:
Karta
TypeAdjective
Rootकर्मसंयुक्त (कर्मन् + संयुक्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
सत्त्वतःfrom/owing to sattva; by virtue of sattva
सत्त्वतः:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसत्त्व
FormAblatival adverb (tasil)
not
:
TypeIndeclinable
Root
FormNegation
आप्नोतिattains, reaches
आप्नोति:
TypeVerb
Rootआप्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
कल्मषम्sin, impurity, taint
कल्मषम्:
Karma
TypeNoun
Rootकल्मष
FormNeuter, Accusative, Singular
सात्त्वतज्ञानदृष्टःseen/known through Sāttvata-knowledge
सात्त्वतज्ञानदृष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootसात्त्वतज्ञानदृष्ट (सात्त्वत-ज्ञान + दृष्ट)
FormMasculine, Nominative, Singular, Past passive participle (क्त)
अहम्I
अहम्:
Karta
TypePronoun
Rootअहम्
FormMasculine, Nominative, Singular
सत्त्वताम्the state/quality of sattva
सत्त्वताम्:
Karma
TypeNoun
Rootसत्त्वता
FormFeminine, Accusative, Singular
इतिthus, as
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
FormQuotative particle
सात्त्वतःa Sāttvata (one characterized by sattva)
सात्त्वतः:
Karta
TypeNoun
Rootसात्त्वत
FormMasculine, Nominative, Singular
धनंजयO Dhanañjaya (Arjuna)
धनंजय:
TypeNoun
Rootधनंजय
FormMasculine, Vocative, Singular

तामिन्द्र उवाच गच्छ नहुषस्त्वया वाच्योथ<पूर्वेण मामृषियुक्तेन यानेन त्वमधिरूढ

D
Dhanañjaya (Arjuna)
S
Sāttvata (as a title/identity)
P
Pāñcarātra (implied as a Vaiṣṇava tantra tradition)

Educational Q&A

Purity (sattva) enables desireless action: one can remain actively engaged in karma while being free from craving and moral stain. The verse also links true understanding of the divine nature to sāttvata-jñāna—disciplined devotional knowledge—suggesting that ethical action and spiritual insight arise from the same inner clarity.

The speaker explains why he is called “Sāttvata”: he is inherently established in sattva, never deviates from it, and therefore acts without selfish desire and without sin. He further states that realized devotees comprehend his true form through Sāttvata-knowledge (associated with Vaiṣṇava traditions like the Pāñcarātra).