Previous Verse
Next Verse

Shloka 76

धर्मस्य बहुद्वारत्वम् — Nārada’s Audience with Indra (Śānti-parva 340)

नष्टे पुनर्बलात्‌ काल आनयत्यमित्युति: । तथा बलादहं पृथ्वीं सर्वभूतहिताय वै,“जैसे अमिततेजस्वी काल सूर्यके अदृश्य होनेपर पुनः बलपूर्वक उसे दृष्टिपथमें ला देता है, उसी प्रकार मैं भी समस्त प्राणियोंके हितके लिये इस पृथ्वीको समुद्रके जलसे बलपूर्वक ऊपर लाता हूँ

毗湿摩说道:“如同光威无量的时(迦罗,Kāla),当太阳隐没之后,又以力使其重回视野;同样,为了一切众生之福祉,我也以威力将此大地从海水之中托举而出。”

नष्टेwhen (it is) disappeared
नष्टे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootनष्ट (√नश्)
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
बलात्by force
बलात्:
Karana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Ablative, Singular
कालःTime (personified)
कालः:
Karta
TypeNoun
Rootकाल
FormMasculine, Nominative, Singular
आनयतिbrings (back)
आनयति:
TypeVerb
Root√नी (आ + √नी)
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
अमितिःmeasure/limit (as in 'immeasurable')
अमितिः:
TypeNoun
Rootअमिति
FormFeminine, Nominative, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उतिःsaying/utterance
उतिः:
TypeNoun
Rootउति
FormFeminine, Nominative, Singular
तथाso, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
बलात्by force
बलात्:
Karana
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Ablative, Singular
अहम्I
अहम्:
Karta
TypeNoun
Rootअहम्
FormNominative, Singular
पृथ्वीम्the earth
पृथ्वीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथ्वी
FormFeminine, Accusative, Singular
सर्वभूतहितायfor the welfare of all beings
सर्वभूतहिताय:
Sampradana
TypeNoun
Rootसर्व-भूत-हित
FormNeuter, Dative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै

भीष्म उवाच