Shloka 68
धर्मस्य बहुद्वारत्वम् — Nārada’s Audience with Indra (Śānti-parva 340)
Devanagari script
विद्यासहायवन्तं च आदित्यस्थं समाहितम् । कपिल प्राहुराचार्या: सांख्यनिश्चितनिश्चया:,'सांख्यशास्त्रके सिद्धान्तका निश्चय करनेवाले आचार्यगण मुझे ही विद्याकी सहायतासे युक्त, सूर्यमण्डलमें स्थित एवं समाहितचित्त कपिल कहते हैं
Transliteration
vidyāsahāyavantaṃ ca ādityasthaṃ samāhitam | kapilaṃ prāhur ācāryāḥ sāṅkhya-niścita-niścayāḥ ||
Translation
毗湿摩说道：“诸位师长安住于数论（Sāṅkhya）既定而确然的结论之中，宣称我即迦毗罗（Kapila）——以智慧为助，住于日轮之界，心神收摄而安定。”
Word by Word
विद्या-सहाय-वन्तम्endowed with the help of knowledge
विद्या-सहाय-वन्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootविद्यासहायवत्
FormMasculine, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
आदित्य-स्थम्situated in the Sun (solar orb)
आदित्य-स्थम्:
Karma
TypeAdjective
Rootआदित्यस्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
समाहितम्collected/absorbed (in mind), composed
समाहितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसमाहित
FormMasculine, Accusative, Singular
कपिलम्Kapila
कपिलम्:
Karma
TypeNoun
Rootकपिल
FormMasculine, Accusative, Singular
प्राहुःthey said / they call
प्राहुः:
TypeVerb
Rootप्र + अह्
FormPerfect, Third, Plural
आचार्याःteachers, preceptors
आचार्याः:
Karta
TypeNoun
Rootआचार्य
FormMasculine, Nominative, Plural
सांख्य-निश्चित-निश्चयाःwhose conviction is firmly settled in Sāṅkhya
सांख्य-निश्चित-निश्चयाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसांख्यनिश्चितनिश्चय
FormMasculine, Nominative, Plural
Speaker
भीष्म उवाच
Characters & Entities
B
BhīṣmaK
KapilaĀ
Āditya (the Sun)S
Sāṅkhya ācāryas (teachers of Sāṅkhya)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes