Previous Verse

Shloka 288

Haṃsa–Sādhya Saṃvāda: Satya, Dama, Kṣamā and the Discipline of Speech

इति श्रीमहाभारते शान्तिपर्वणि मोक्षधर्मपर्वणि सगरारिष्टनेमिसंवादे5ष्टाशीत्यधिकद्धिशततमो<5 ध्याय:

iti śrīmahābhārate śāntiparvaṇi mokṣadharmaparvaṇi sagarāriṣṭanemisaṃvāde aṣṭāśītyadhika-dviśatatamo 'dhyāyaḥ |

至此,《圣摩诃婆罗多》之《寂静篇》(Śānti Parva)中《解脱法门》(Mokṣa-dharma)一段,萨伽罗与阿利什塔内弥(Ariṣṭanemi)之对话告终——第288章圆满。此结语(colophon)标示一则教诲篇章的闭合,置于更宏阔的伦理探问之中:关于解脱(mokṣa)与正行之法(dharma)。

इतिthus; end-quote marker
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
श्रीमहाभारतेin the revered Mahabharata
श्रीमहाभारते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootश्रीमहाभारत
FormNeuter, Locative, Singular
शान्तिपर्वणिin the Shanti Parva
शान्तिपर्वणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशान्तिपर्वन्
FormNeuter, Locative, Singular
मोक्षधर्मपर्वणिin the Mokshadharma section
मोक्षधर्मपर्वणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमोक्षधर्मपर्वन्
FormNeuter, Locative, Singular
सगरारिष्टनेमिसंवादेin the dialogue of Sagara and Arishtanemi
सगरारिष्टनेमिसंवादे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसगरारिष्टनेमिसंवाद
FormMasculine, Locative, Singular
अष्टाशीत्यधिकद्विशततमःthe two-hundred-and-eighty-eighth
अष्टाशीत्यधिकद्विशततमः:
TypeAdjective
Rootअष्टाशीत्यधिकद्विशततम
FormMasculine, Nominative, Singular
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta
TypeNoun
Rootअध्याय
FormMasculine, Nominative, Singular

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
M
Mahābhārata
Ś
Śānti Parva
M
Mokṣa-dharma Parva
S
Sagara
A
Ariṣṭanemi

Educational Q&A

This verse is a colophon rather than a doctrinal statement: it marks the completion of the Sagara–Ariṣṭanemi dialogue within Mokṣa-dharma, framing the preceding discussion as part of the Mahābhārata’s ethical and liberation-oriented instruction.

Bhīṣma’s discourse reaches the end of a self-contained teaching unit: the text formally closes Chapter 288, identifying its placement (Śānti Parva → Mokṣa-dharma) and its topic (the dialogue between Sagara and Ariṣṭanemi).