Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Adhyāya 240: Indriya–Manas–Buddhi–Ātman — The Inner Hierarchy and Restraint (इन्द्रिय-मनस्-बुद्धि-आत्म-क्रमः)

मनस्तु पूर्वमादद्यात्‌ कुमीनमिव मत्स्यहा । ततः श्रोत्रं ततश्नक्षुर्जिन्वां प्राणं च योगवित्‌

manas tu pūrvam ādad yāt kumīnam iva matsyahā | tataḥ śrotraṃ tataś cakṣur jihvāṃ prāṇaṃ ca yogavit | sattvasaṃsevanād dhīro nidrām ucchettum arhati |

毗耶娑说:“首先,知瑜伽者当擒住并制伏其心,如渔人取鱼。继而调伏耳根,其次眼根,其次舌根,并亦调御生命之气(普拉那,prāṇa)。坚忍之人由修习萨埵(sattva,清明与纯净),便堪断除睡眠(昏沉),在戒律严整的修持中保持觉醒。”

मनःmind
मनः:
Karma
TypeNoun
Rootमनस्
FormNeuter, Accusative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
पूर्वम्first/previously
पूर्वम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
आदद्यात्should take/should seize
आदद्यात्:
TypeVerb
Rootआ-दा
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada
कुमीनम्a fish (kūmīna)
कुमीनम्:
Karma
TypeNoun
Rootकुमीन
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
मत्स्यहाfish-slayer; fisherman
मत्स्यहा:
Karta
TypeNoun
Rootमत्स्य-हन्
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthen/thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
श्रोत्रम्ear/hearing
श्रोत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्रोत्र
FormNeuter, Accusative, Singular
ततःthen/thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
चक्षुःeye/sight
चक्षुः:
Karma
TypeNoun
Rootचक्षुस्
FormNeuter, Accusative, Singular
जिह्वाम्tongue
जिह्वाम्:
Karma
TypeNoun
Rootजिह्वा
FormFeminine, Accusative, Singular
प्राणम्breath/life-force
प्राणम्:
Karma
TypeNoun
Rootप्राण
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
योगवित्knower of yoga
योगवित्:
Karta
TypeNoun
Rootयोग-विद्
FormMasculine, Nominative, Singular
सत्त्वसंसेवनात्from/through the practice of sattva (purity)
सत्त्वसंसेवनात्:
Apadana
TypeNoun
Rootसत्त्व-संसेवन
FormNeuter, Ablative, Singular
धीरःsteadfast/wise (man)
धीरः:
Karta
TypeAdjective
Rootधीर
FormMasculine, Nominative, Singular
निद्राम्sleep
निद्राम्:
Karma
TypeNoun
Rootनिद्रा
FormFeminine, Accusative, Singular
उच्छेत्तुम्to cut off/eradicate
उच्छेत्तुम्:
TypeVerb
Rootउद्-छिद्
FormInfinitive (Tumun)
अर्हतिis able/deserves
अर्हति:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent (Lat), 3rd, Singular, Parasmaipada

व्यास उवाच

V
Vyāsa
M
mind (manas)
E
ear (śrotra)
E
eye (cakṣuḥ)
T
tongue (jihvā)
P
prāṇa (vital breath)
F
fisherman (matsyahā)
F
fish (kumīna)