Jāpakānāṃ Gatiḥ — The Destinies of Japa-Practitioners (Śānti Parva 12.190)
अपन बक। है २ >> एकोननवर्त्याधेकशततमो< ध्याय: चारों वर्णगोके अलग-अलग कर्मोका और सदाचारका वर्णन तथा वैराग्यसे परब्रह्म॒की प्राप्ति भरद्वाज उवाच ब्राह्मण: केन भवति क्षत्रियो वा द्विजोत्तम | वैश्य: शूद्रश्न विप्र्षे तद् ब्रूहि वदतां वर
Bharadvāja uvāca:
Brāhmaṇaḥ kena bhavati kṣatriyo vā dvijottama |
Vaiśyaḥ śūdraś ca viprarṣe tad brūhi vadatāṃ vara ||
婆罗堕阇(Bharadvāja)说道:“噢,二生者中最胜者,噢,梵仙(brahmarṣi)——诸说法者之最上——请告知我:人凭何而成为婆罗门(brāhmaṇa)或刹帝利(kṣatriya)?又凭何而成为吠舍(vaiśya)或首陀罗(śūdra)?愿为我详释。”
भरद्वाज उवाच
The verse frames a dharma-inquiry: varṇa identity is being examined in terms of its determining basis—what qualities, conduct, and actions make one a brāhmaṇa, kṣatriya, vaiśya, or śūdra—setting up an ethical discussion that emphasizes lived dharma over mere labels.
In Śānti Parva’s instructional setting, the sage Bharadvāja respectfully questions a senior brāhmaṇa-seer, asking for a clear criterion by which people are classified into the four varṇas, initiating a discourse on duties, right conduct, and the path that culminates in higher realization.