Previous Verse
Next Verse

Shloka 76

Śaraṇāgata-Atithi-Dharma in the Kapota Narrative (कपोत-आख्यानम्—शरणागतधर्मः)

श्षपच उवाच यद्‌ ब्राह्मणार्थे कृतमर्थितेन तेनर्षिणा तदवस्थाधिकारे | स वै धर्मो यत्र न पापमस्ति सर्वैरुपायैर्गुरवो हि रक्ष्या:,चाण्डालने कहा--महर्षि अगस्त्यने ब्राह्म॒णोंकी रक्षाके लिये प्रार्थना की जानेपर वैसी अवस्थामें वातापिका भक्षणरूप कार्य किया था (उनके वैसा करनेसे बहुतसे ब्राह्मणोंकी रक्षा हो गयी; अन्यथा वह राक्षस उन सबको खा जाता; अतः महर्षिका वह कार्य धर्म ही था)। धर्म वही है, जिसमें लेशमात्र भी पाप न हो। ब्राह्मण गुरुजन हैं; अतः सभी उपायोंसे उनकी एवं उनके धर्मकी रक्षा करनी चाहिये

śvapaca uvāca | yad brāhmaṇārthe kṛtam arthitena tenarṣiṇā tad avasthādhikāre | sa vai dharmo yatra na pāpam asti sarvair upāyair guravo hi rakṣyāḥ ||

食犬者说道:“那位仙人应人恳求,为护持婆罗门而行之事——在那特定的危急情势与条件之下所为——确属正当。达摩乃是毫无罪垢、纤尘不染之道。既然婆罗门是可敬的师长,就当竭尽一切方法护持他们及其达摩。”

श्वपचःthe outcaste (śvapaca)
श्वपचः:
Karta
TypeNoun
Rootश्वपच
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular, Parasmaipada
यत्that which
यत्:
Karma
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
ब्राह्मणार्थेfor the sake of Brahmins
ब्राह्मणार्थे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootब्राह्मणार्थ
FormMasculine, Locative, Singular
कृतम्done
कृतम्:
TypeVerb
Rootकृ
FormPast passive participle (क्त), Neuter, Nominative/Accusative, Singular
अर्थितेनby one who was requested/entreated
अर्थितेन:
Karana
TypeAdjective
Rootअर्थित
FormPast passive participle (क्त), Masculine/Neuter, Instrumental, Singular
तेनby him/thereby
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
ऋषिणाby the sage
ऋषिणा:
Karana
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Instrumental, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अवस्था-अधिकारेin that particular situation/condition
अवस्था-अधिकारे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअवस्थाधिकर
FormMasculine, Locative, Singular
सःthat (he/it)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
धर्मःdharma/righteousness
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
not
:
TypeIndeclinable
Root
पापम्sin/evil
पापम्:
Karta
TypeNoun
Rootपाप
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अस्तिis/exists
अस्ति:
TypeVerb
Rootअस्
FormPresent, 3, Singular, Parasmaipada
सर्वैःby all
सर्वैः:
Karana
TypeAdjective
Rootसर्व
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
उपायैःby means/methods
उपायैः:
Karana
TypeNoun
Rootउपाय
FormMasculine, Instrumental, Plural
गुरवःelders/teachers (gurus)
गुरवः:
Karta
TypeNoun
Rootगुरु
FormMasculine, Nominative, Plural
हिfor/indeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
रक्ष्याःare to be protected
रक्ष्याः:
TypeVerb
Rootरक्ष्
FormGerundive (तव्य/य), Masculine, Nominative, Plural

श्षपच उवाच

Ś
Śvapaca (speaker)
B
Brāhmaṇas
Ṛṣi (the sage; contextually Agastya in the surrounding narrative)