Shloka 59

द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake

Devanagari script

आख्यातवानहं तेभ्यस्तदा कुशलिनं नृपम्‌ । तच्चैव सर्वमाचक्ष॑ यन्मां दुर्योधनो5ब्रवीत्‌

Transliteration

ākhyātavān ahaṃ tebhyaḥ tadā kuśalinaṃ nṛpam | tac caiva sarvam ācakṣaṃ yan māṃ duryodhano 'bravīt |

Translation

那时我告诉他们国王安然无恙。并且我将杜尤陀那对我所说的一切，原原本本尽数转告于他们。

Word by Word

• आख्यातवान्: having told / I told
• आख्यातवान्: Karta
• Type: Verb
• Root: आ-ख्या (धातु) / आख्यातवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूत (परिपूर्ण/परफेक्ट-भाव, क्तवत्), उत्तम, एकवचन, पुंलिङ्ग (कर्ता-अनुरूप)

• अहम्: I
• अहम्: Karta
• Type: Noun
• Root: अस्मद्
• Form: पुंलिङ्ग (सर्वनाम), प्रथमा, एकवचन

• तेभ्यः: to them
• तेभ्यः: Sampradana
• Type: Noun
• Root: तद्
• Form: पुंलिङ्ग (सर्वनाम), चतुर्थी, बहुवचन

• तदा: then
• Type: Indeclinable
• Root: तदा

• कुशलिनम्: safe, well
• कुशलिनम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: कुशलिन्
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• नृपम्: the king
• नृपम्: Karma
• Type: Noun
• Root: नृप
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Noun
• Root: तद्
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• एव: indeed / just
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: सर्व
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आचक्ष: tell / relate
• Type: Verb
• Root: आ-चक्ष् (धातु)
• Form: लोट् (आज्ञार्थ), मध्यम, एकवचन, परस्मैपद

• यत्: what / that which
• यत्: Karma
• Type: Noun
• Root: यद्
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• माम्: to me / me
• माम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अस्मद्
• Form: पुंलिङ्ग (सर्वनाम), द्वितीया, एकवचन

• दुर्योधनः: Duryodhana
• दुर्योधनः: Karta
• Type: Noun
• Root: दुर्योधन
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अब्रवीत्: said / spoke
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Duryodhana
• the king (nṛpa)

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights the ethical duty of a messenger or witness to convey information faithfully—reporting both the king’s welfare and the exact words spoken, without distortion.

What is happening in the narrative?

Sañjaya narrates that he informed a group (tebhyaḥ) that the king was unharmed and then relayed, in full, the message Duryodhana had communicated to him.