Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

वैशम्पायनजी कहते हैं--युधिष्ठिरके प्रस्थान करनेपर कृष्णाने यशस्विनी कुन्तीके पास जाकर अत्यन्त दुःखसे आतुर हो वनमें जानेकी आज्ञा माँगी। वहाँ जो दूसरी स्त्रियाँ बैठी थीं, उन सबकी यथायोग्य वन्दना करके सबसे गले मिलकर उसने वनमें जानेकी इच्छा प्रकट की। फिर तो पाण्डवोंके अन्तःपुरमें महान्‌ आर्तनाद होने लगा ।। कुन्ती च भृशसंतप्ता द्रौपदी प्रेक्ष्य गच्छतीम्‌ । शोकविद्दलया वाचा कृच्छाद्‌ वचनमत्रवीत्‌,द्रौपदीको जाती देख कुन्ती अत्यन्त संतप्त हो उठीं और शोकाकुल वाणीद्वारा बड़ी कठिनाईसे इस प्रकार बोलीं--

vaiśampāyana uvāca— yudhiṣṭhirasya prasthāne kṛṣṇā yaśasvinīṁ kuntīṁ samupetya duḥkhārtā vanam gantum ājñāṁ yayāce. tatra yā anyāḥ striya āsīnāḥ, tāḥ sarvā yathāyogyaṁ vanditvā sarvābhiḥ sārdhaṁ pariṣvajya vanagamanecchāṁ nyavedayat. tataḥ pāṇḍavānām antaḥpure mahān ārthanādo ’bhavat. kuntī ca bhṛśaṁ santaptā draupadīṁ prekṣya gacchatīm, śokavidvalayā vācā kṛcchrād vacanam abravīt.

毗舍摩波耶那说:当坚战出发之后,名声卓著的黑公主克里希娜(德劳帕蒂)在极度悲苦中走近昆蒂,恳求准许她随往林野。她在内宫向在座诸夫人依礼致敬,与众人一一相拥告别,并表明自己入林的决意。随即,般度族内宫之中响起巨大的哀号。昆蒂痛苦至极,见德劳帕蒂将行,便以哀伤断续之声,艰难地吐出言语——

कुन्तीKunti
कुन्ती:
Karta
TypeNoun
Rootकुन्ती
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
भृशम्exceedingly, greatly
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
संतप्ताdeeply distressed, afflicted
संतप्ता:
Karta
TypeAdjective
Rootसंतप्त
FormFeminine, Nominative, Singular
द्रौपदीम्Draupadi
द्रौपदीम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्रौपदी
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रेक्ष्यhaving seen
प्रेक्ष्य:
TypeVerb
Rootप्र + ईक्ष्
FormAbsolutive (Gerund), Parasmaipada/Atmanepada-neutral (gerund)
गच्छतीम्going, departing
गच्छतीम्:
TypeVerb
Rootगम्
FormPresent active participle, Feminine, Accusative, Singular
शोकविद्दलयाwith a grief-stricken (lit. sorrow-split) [voice]
शोकविद्दलया:
Karana
TypeAdjective
Rootशोक-विद्दल
FormFeminine, Instrumental, Singular
वाचाwith speech/voice
वाचा:
Karana
TypeNoun
Rootवाच्
FormFeminine, Instrumental, Singular
कृच्छ्रात्with difficulty, hardly (lit. from hardship)
कृच्छ्रात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकृच्छ्र
FormNeuter, Ablative, Singular
वचनम्a word, speech
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
अत्रhere, in this matter
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
अवीत्said, spoke
अवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect (Lan), 3rd, Singular, Parasmaipada

वैशमग्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Y
Yudhiṣṭhira
K
Kṛṣṇā (Draupadī)
K
Kuntī
O
other palace women (striyaḥ)
F
forest (vana)
P
Pāṇḍavas’ inner apartments (antaḥpura)