Shloka 1
सभा-पर्व (अध्याय ६०) — द्रौपदी-प्रश्नः सभायाम् / Draupadī’s Question in the Assembly
Devanagari script
#+>.ोी >> श्न हि कम षष्टितमो< ध्याय: द्यूतक्रीड़ाका आरम्भ वैशम्पायन उवाच उपोहामाने द्यूते तु राजान: सर्व एव ते । धृतराष्ट्रं पुरस्कृत्य विविशुस्तां सभां तत:,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! जब जूएका खेल आरम्भ होने लगा, उस समय सब राजालोग धृतराष्ट्रको आगे करके उस सभामें आये
Transliteration
Vaiśampāyana uvāca: upohyamāne dyūte tu rājānaḥ sarva eva te | dhṛtarāṣṭraṃ puraskṛtya viviśus tāṃ sabhāṃ tataḥ ||
Translation
毗湿摩波耶那说道：大王啊，当掷骰之戏将要发动之时，那些诸王皆以持国为先导，随即进入那座议事大殿。
Word by Word
उपोह्यमानेwhile being proposed/arranged
उपोह्यमाने:
Adhikarana
TypeVerb
Rootउप-ऊह् (धातु) → उपोह्यमान (कृदन्त)
Formनपुंसक, सप्तमी, एकवचन
द्यूतेin the dice-game
द्यूते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्यूत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक, सप्तमी, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
राजानःkings
राजानः:
Karta
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
तेthose (they)
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
धृतराष्ट्रम्Dhritarashtra
धृतराष्ट्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पुरस्कृत्यhaving placed in front / making (him) the foremost
पुरस्कृत्य:
TypeIndeclinable
Rootपुरस् + कृ (धातु) → पुरस्कृत्य (क्त्वान्त अव्यय)
विविशुःentered
विविशुः:
TypeVerb
Rootवि + विश् (धातु)
Formलिट् (परस्मैपद, परोक्षभूत/परफेक्ट), प्रथम, बहुवचन
ताम्that
ताम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सभाम्assembly hall
सभाम्:
Karma
TypeNoun
Rootसभा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaD
DhṛtarāṣṭraS
sabhā (assembly hall)D
dyūta (dice-game)R
rājānaḥ (kings)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes