Shloka 5
सभा-पर्व, अध्याय 56: विदुरस्य द्यूत-निन्दा
Vidura’s Censure of Dicing and Warning to the Kurus
Devanagari script
दुर्योधन उवाच अयमुत्सहते राजज्छियमाहर्तुमक्षवित् । द्यूतेन पाण्डुपुत्रेभ्यस्तदनुज्ञातुमहसि,दुर्योधन बोला--राजन्! ये मामाजी पासे फेंकनेकी कलामें निपुण हैं। ये द्यूतके द्वारा पाण्डवोंसे उनकी सम्पत्ति ले लेनेका उत्साह रखते हैं। उसके लिये इन्हें आज्ञा दीजिये
Transliteration
duryodhana uvāca: ayam utsahate rājan śriyam āhartum akṣavit | dyūtena pāṇḍuputrebhyas tad anu jñātum arhasi ||
Translation
杜利约陀那说道：“大王，此人精于掷骰，心怀炽热，欲以赌博夺取般度诸子的财富。愿大王准许他如此行事。”
Word by Word
दुर्योधनःDuryodhana
दुर्योधनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
अयम्this (man)
अयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine, Nominative, Singular
उत्सहतेis eager/ventures
उत्सहते:
TypeVerb
Rootउत्सह्
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
श्रियम्fortune/wealth
श्रियम्:
Karma
TypeNoun
Rootश्री
FormFeminine, Accusative, Singular
आहर्तुम्to bring/obtain
आहर्तुम्:
TypeVerb
Rootआ-हृ
FormTumun (infinitive)
अक्षवित्a skilled dice-player
अक्षवित्:
Karta
TypeNoun
Rootअक्षवित्
FormMasculine, Nominative, Singular
द्यूतेनby gambling/with dice-play
द्यूतेन:
Karana
TypeNoun
Rootद्यूत
FormNeuter, Instrumental, Singular
पाण्डुपुत्रेभ्यःfrom the sons of Pandu (the Pandavas)
पाण्डुपुत्रेभ्यः:
Apadana
TypeNoun
Rootपाण्डुपुत्र
FormMasculine, Ablative, Plural
तत्that (proposal/act)
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अनुज्ञातुम्to permit/authorize
अनुज्ञातुम्:
TypeVerb
Rootअनु-ज्ञा
FormTumun (infinitive)
अर्हसिyou should/are fit to
अर्हसि:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, 2nd, Singular, Parasmaipada
Speaker
दुर्योधन उवाच
Characters & Entities
D
DuryodhanaD
DhṛtarāṣṭraP
Pāṇḍuputras (Pāṇḍavas)D
Dice (akṣa)G
Gambling (dyūta)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes