Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

अध्याय ५३ — रणमेघोपमा सेना-वर्णना तथा सुषेण-वधोत्तर प्रतिक्रिया

Battle-as-Storm Imagery and the Aftermath of Suṣeṇa’s Fall

(महदासीत्‌ तयोरयुद्ध मुहूर्तमिव दारुणम्‌ । क़्ुद्धयो: समरे राजन्‌ रामरावणयोरिव ।।

sañjaya uvāca | mahad āsīt tayor ayuddhaṁ muhūrtam iva dāruṇam | kruddhayoḥ samare rājan rāma-rāvaṇayor iva || tataḥ śikhaṇḍī kupitaḥ śaraiḥ saptabhir āhave | kṛpaṁ vivyādha kupitaṁ kaṅka-patrair ajihyāgaiḥ ||

三阇耶说:大王啊,他们二人的交锋一时变得极其惨烈,宛如战场上暴怒的罗摩与罗波那。随后,尸佉ṇḍī怒气更盛,在战斗中以七支笔直之箭——饰以鹭羽——射中同样愤怒的克利波,使其伤痕累累。

महत्great
महत्:
Karta
TypeAdjective
Rootमहत्
FormNeuter, Nominative, Singular
आसीत्was
आसीत्:
Karta
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, 3, Singular
तयोःof those two
तयोः:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Dual
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karta
TypeNoun
Rootयुद्ध
FormNeuter, Nominative, Singular
मुहूर्तम्for a muhūrta (a short time)
मुहूर्तम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootमुहूर्त
FormMasculine, Accusative, Singular
इवas if / like
इव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइव
दारुणम्terrible
दारुणम्:
Karta
TypeAdjective
Rootदारुण
FormNeuter, Nominative, Singular
क्रुद्धयोःof the two enraged (ones)
क्रुद्धयोः:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootक्रुद्ध
FormMasculine, Genitive, Dual
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
राजन्O king
राजन्:
Sampradana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
रामof Rāma
राम:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराम
FormMasculine, Genitive, Dual
रावणयोःand of Rāvaṇa (of the two: Rāma and Rāvaṇa)
रावणयोः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरावण
FormMasculine, Genitive, Dual
इवlike
इव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइव
ततःthen
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
शिखण्डीŚikhaṇḍī
शिखण्डी:
Karta
TypeNoun
Rootशिखण्डिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
कुपितःenraged
कुपितः:
Karta
TypeAdjective
Rootकुपित
FormMasculine, Nominative, Singular
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
सप्तभिःwith seven
सप्तभिः:
Karana
TypeAdjective
Rootसप्त
FormMasculine, Instrumental, Plural
आहवेin the fight
आहवे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootआहव
FormMasculine, Locative, Singular
कृपम्Kṛpa
कृपम्:
Karma
TypeNoun
Rootकृप
FormMasculine, Accusative, Singular
विव्याधpierced
विव्याध:
Karta
TypeVerb
Rootव्यध्
FormPerfect, 3, Singular
कुपितम्enraged (him)
कुपितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकुपित
FormMasculine, Accusative, Singular
कङ्कपत्रैःwith heron-feathered (arrows)
कङ्कपत्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootकङ्कपत्र
FormMasculine, Instrumental, Plural
अजिह्यागैःstraight (not bending)
अजिह्यागैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअजिह्याग
FormMasculine, Instrumental, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (implied by 'rājan')
Ś
Śikhaṇḍī
K
Kṛpa (Kṛpācārya)
R
Rāma
R
Rāvaṇa
A
arrows (śara)
B
battlefield (samara/āhava)

Educational Q&A

The verse highlights how anger (krodha) magnifies the destructiveness of conflict: once warriors become ‘kruddha/kupita’, the battle turns dreadful and decisive blows follow quickly. The ethical undertone is that passion-driven combat eclipses restraint, accelerating harm even among disciplined fighters.

Sañjaya reports to the king that the duel between the two warriors became terrifying for a time, compared to the legendary Rāma–Rāvaṇa battle. Immediately after, Śikhaṇḍī, enraged, shoots seven straight, heron-feathered arrows and wounds Kṛpa on the battlefield.