Shloka 4
Droṇanidhana-anantaraṃ sainya-viṣādaḥ and Karṇa-pravṛttiḥ
After Droṇa’s fall: army despondency and Karṇa’s advance
Devanagari script
सम्पूज्य च यथान्यायं धृतराष्ट्र महीपतिम् । हा कष्टमिति चोक््त्वा स ततो वचनमाददे,राजा धृतराष्ट्रका यथायोग्य सम्मान करके संजयने “हाय! बड़े कष्टकी बात है” ऐसा कहकर फिर इस प्रकार वार्तालाप आरम्भ किया--
Transliteration
sampūjya ca yathānyāyaṃ dhṛtarāṣṭraṃ mahīpatim | hā kaṣṭam iti coktvā sa tato vacanam ādade ||
Translation
他依礼恭敬拜见持国王之后，叹道：“唉！何其惨痛！”随即又继续陈言。
Word by Word
सम्पूज्यhaving duly honored
सम्पूज्य:
Karma
TypeVerb
Rootसम्-पूज्
Formल्यप् (क्त्वा-प्रत्ययार्थे), कर्तरि, पूर्वकाले (absolutive)
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
यथाas, according to
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
अन्यायम्impropriety, injustice
अन्यायम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्याय
FormMasculine, Accusative, Singular
धृतराष्ट्रम्Dhṛtarāṣṭra
धृतराष्ट्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootधृतराष्ट्र
FormMasculine, Accusative, Singular
महीपतिम्lord of the earth, king
महीपतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहीपति
FormMasculine, Accusative, Singular
हाalas!
हा:
TypeIndeclinable
Rootहा
कष्टम्misfortune, hardship
कष्टम्:
TypeNoun
Rootकष्ट
FormNeuter, Nominative, Singular
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त्वा, कर्तरि, पूर्वकाले (absolutive)
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
वचनम्speech, words
वचनम्:
Karma
TypeNoun
Rootवचन
FormNeuter, Accusative, Singular
आददेbegan (to speak), took up (speech)
आददे:
TypeVerb
Rootआ-दा
Formलिट् (परस्मैपद-रूपेण; कथानक-प्रयोगे भूतार्थे), Third, Singular, आत्मनेपद
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaD
DhṛtarāṣṭraVerse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes