Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

Adhyāya 18 — Sequential Duels and Formation Pressure

Ulūka–Yuyutsu; Śakuni–Sutasoma; Kṛpa–Dhṛṣṭadyumna; Kṛtavarmā–Śikhaṇḍin

गदाविमशथितैगत्रिर्मुसलैर्भिन्नमस्तकान्‌ | गजवाजिरथीै: क्षुण्णान्‌ पश्य योधान्‌ सहस्रश:,“देखो, ये सहस्रों योद्धा हाथी, घोड़ों और रथोंसे कुचल गये हैं। गदाओंके आघातसे इनके अंग चूर-चूर हो गये हैं और मुसलोंकी मारसे मस्तक फट गये हैं

gadāvimathitāṅgatrir muśalaiś chinnamastakān | gajavājirathaiḥ kṣuṇṇān paśya yodhān sahasraśaḥ ||

Sañjaya said: “Behold these warriors by the thousands—crushed beneath elephants, horses, and chariots; their limbs shattered by the blows of maces, and their heads split open by the strikes of clubs. Such is the dreadful harvest of battle, where strength and fury, unrestrained by compassion, reduce human bodies to ruin.”

गदाby/with a mace
गदा:
Karana
TypeNoun
Rootगदा
FormFeminine, Instrumental, Singular
अविमृष्टsmashed/struck, crushed
अविमृष्ट:
Karma
TypeAdjective
Rootअविमृष्ट (वि-मृश् + अव- उपसर्ग; क्त)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Plural
अङ्गत्रीन्those with three limbs (i.e., bodies/limbs shattered)
अङ्गत्रीन्:
Karma
TypeNoun
Rootअङ्गत्रि (अङ्ग + त्रि)
FormMasculine, Accusative, Plural
मुसलैःwith pestles/clubs
मुसलैः:
Karana
TypeNoun
Rootमुसल
FormNeuter, Instrumental, Plural
भिन्नsplit, shattered
भिन्न:
Karma
TypeAdjective
Rootभिन्न (भिद् + क्त)
FormMasculine, Accusative, Plural
मस्तकान्heads
मस्तकान्:
Karma
TypeNoun
Rootमस्तक
FormNeuter, Accusative, Plural
गजby elephants
गज:
Karana
TypeNoun
Rootगज
FormMasculine, Instrumental, Singular
वाजिby horses
वाजि:
Karana
TypeNoun
Rootवाजि
FormMasculine, Instrumental, Singular
रथैःby chariots
रथैः:
Karana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Instrumental, Plural
क्षुण्णान्trampled, crushed
क्षुण्णान्:
Karma
TypeAdjective
Rootक्षुण्ण (क्षुद्/क्षुण्ण् + क्त)
FormMasculine, Accusative, Plural
पश्यsee!, behold!
पश्य:
Karta
TypeVerb
Rootपश्
FormImperative, Second, Singular
योधान्warriors
योधान्:
Karma
TypeNoun
Rootयोद्धृ/योध (from √युध्)
FormMasculine, Accusative, Plural
सहस्रशःby thousands, in thousands
सहस्रशः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootसहस्रशस्

संजय उवाच

S
Sañjaya
M
mace (gadā)
C
club/pestle (muśala)
E
elephants (gaja)
H
horses (vāji)
C
chariots (ratha)
W
warriors (yodhāḥ)