Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

महाव्यूहप्रवर्तनम् / Deployment of the Great Battle Arrays

तेनैवमुक्त: प्रहसन्‌ महात्मा दुर्योधनं मन्युगतं विदित्वा । त॑ं प्रत्युवाचाविमना मनस्वी गड्डासुतः शस्त्रभूृतां वरिष्ठ:,दुर्योधनके ऐसा कहनेपर और उसे क्रोधमें भरा हुआ जानकर शश्त्रधारियोंमें श्रेष्ठ मनस्वी महात्मा गंगानन्दन भीष्मने जोर-जोरसे हँसते हुए प्रसन्न मनसे उसे इस प्रकार उत्तर दिया--

tenaivam uktaḥ prahasan mahātmā duryodhanaṁ manyugataṁ viditvā | taṁ pratyuvācāvimanā manasvī gaṅgāsutaḥ śastrabhṛtāṁ variṣṭhaḥ ||

被如此言及,大心的毗湿摩——察觉杜尤陀那为怒所执——放声大笑,随即以不惊不扰而意志坚决的心神答复他。恒河之子,执兵者中最为卓绝者,以沉着自持之态开口回应。

तेनby him/thereby
तेन:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
उक्तःhaving been spoken to / addressed
उक्तः:
TypeVerb
Rootवच्
Formक्त, Passive (PPP), Masculine, Nominative, Singular
प्रहसन्laughing
प्रहसन्:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-हस्
Formशतृ, Masculine, Nominative, Singular
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
दुर्योधनम्Duryodhana
दुर्योधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Accusative, Singular
मन्युगतम्gone into anger / filled with wrath
मन्युगतम्:
TypeAdjective
Rootमन्यु-गत
FormMasculine, Accusative, Singular
विदित्वाhaving known
विदित्वा:
TypeVerb
Rootविद्
Formक्त्वा (absolutive), Active
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रतिtowards / in reply to
प्रति:
TypeIndeclinable
Rootप्रति
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
Formलिट् (perfect), 3, Singular, Parasmaipada
अविमनाःnot dejected / untroubled
अविमनाः:
TypeAdjective
Rootअ-विमनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
मनस्वीhigh-minded / resolute
मनस्वी:
Karta
TypeAdjective
Rootमनस्विन्
FormMasculine, Nominative, Singular
गङ्गासुतःson of Ganga (Bhishma)
गङ्गासुतः:
Karta
TypeNoun
Rootगङ्गा-सुत
FormMasculine, Nominative, Singular
शस्त्रभृताम्of weapon-bearers
शस्त्रभृताम्:
TypeNoun
Rootशस्त्र-भृत्
FormMasculine, Genitive, Plural
वरिष्ठःthe best / foremost
वरिष्ठः:
Karta
TypeAdjective
Rootवरिष्ठ
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sanjaya
D
Duryodhana
B
Bhishma (Gangasuta)