Shloka 22
आत्मदोष-उपदेशः तथा भीम-धृष्टद्युम्नयोः संयोगः
Self-Causation Counsel and the Bhīma–Dhṛṣṭadyumna Convergence
Devanagari script
अश्वानां कुज्जराणां च रथानां चानिवर्तिनाम् | संघाता: सम प्रदृश्यन्ते तत्र तत्र विशाम्पते,प्रजानाथ! उस युद्धस्थलमें जहाँ-तहाँ घोड़ों, हाथियों तथा युद्धसे पीछे न हटनेवाले रथोंके समूह दृष्टिगोचर हो रहे थे
Transliteration
aśvānāṃ kuñjarāṇāṃ ca rathānāṃ cānivartinām | saṃghātāḥ sama-pradṛśyante tatra tatra viśāṃpate prajānātha ||
Translation
三阇耶说道：噢，人民之主，众人之王——在那战场之上，处处可见不肯退却的战马、战象与战车密集成群，结成森严可怖的阵势，清晰呈现于眼前。
Word by Word
अश्वानाम्of horses
अश्वानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Genitive, Plural
कुञ्जराणाम्of elephants
कुञ्जराणाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुञ्जर
FormMasculine, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
रथानाम्of chariots
रथानाम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Genitive, Plural
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
अनिवर्तिनाम्of those who do not turn back (unyielding)
अनिवर्तिनाम्:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootअनिवर्तिन्
FormMasculine, Genitive, Plural
संघाताःmasses; groups; clusters
संघाताः:
Karta
TypeNoun
Rootसंघात
FormMasculine, Nominative, Plural
सम्together; fully
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम्
प्रदृश्यन्तेare seen; appear
प्रदृश्यन्ते:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada, Passive/Impersonal (middle usage)
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
तत्रhere and there
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
विशाम्पतेO lord of the people (king)
विशाम्पते:
TypeNoun
Rootविशाम्पति
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
Dhṛtarāṣṭra (implied by viśāṃpate, prajānātha)H
horsesE
elephantsC
chariotsB
battlefield (Kurukṣetra context)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes