Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

Bhīṣma’s Stuti of Keśava and Counsel on Nara–Nārāyaṇa (भीष्म-स्तवः; नरनारायण-प्रसङ्गः)

ततः प्रहस्याद्भुतविक्रमेण गाण्डीवमुक्तेन शिलाशितेन । विपाठजालेन महास्त्रजालं विनाशयामास किरीटमाली,तब किरीटधारी अर्जुनने हँसकर अद्भुत पराक्रम दिखाते हुए गाण्डीव धनुषसे छोड़े और शिलापर रगड़कर तेज किये हुए विपाठ नामक बाणोंके समूहसे शत्रुओंके बड़े-बड़े अस्त्रोंके जालको छिलन्न-भिन्न कर दिया त॑ महौघमिवायान्तं खात्‌ पतन्तमिवोरगम्‌ । भ्रान्तावरणनिस्त्रिंशं कालोत्सृष्टमिवान्तकम्‌ उस युद्धमें पाण्डवों तथा द्रुपदकुमार धृष्टद्युम्नने मतवाले गजराजके समान पराक्रमी और सूर्यके समान दीप्तिमान्‌ शलपुत्रको आते देखा। वह महान्‌ वेगशाली जलप्रवाह, आकाशसे गिरते हुए सर्प तथा कालकी भेजी हुई मृत्युके समान जान पड़ता था। उसके हाथमें नंगी तलवार थी

tataḥ prahasyādbhuta-vikrameṇa gāṇḍīva-muktena śilāśitena | vipāṭha-jālena mahāstra-jālaṁ vināśayāmāsa kirīṭamālī ||

三阇耶说道:于是,戴冠的阿周那含笑示现奇绝神勇,以从甘狄婆弓射出、并在石上磨砺锋利的“毗帕陀”箭雨,击碎了敌军那张由强大神兵构成的巨大罗网。此景昭示:战阵之中,纪律化的技艺与清明的心志,足以化解看似压倒性的力量。

ततःthen/thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
प्रहस्यhaving laughed
प्रहस्य:
TypeVerb
Rootप्रहस् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), कर्तरि
अद्भुत-विक्रमेणwith wondrous prowess
अद्भुत-विक्रमेण:
Karana
TypeAdjective
Rootअद्भुत-विक्रम
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
गाण्डीव-मुक्तेनreleased from (the bow) Gāṇḍīva
गाण्डीव-मुक्तेन:
Karana
TypeAdjective
Rootगाण्डीव-मुक्त
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
शिला-आशितेनsharpened on a stone
शिला-आशितेन:
Karana
TypeAdjective
Rootशिला-आशित
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Singular
विपाठ-जालेनwith a net/cluster of Vipāṭha (arrows)
विपाठ-जालेन:
Karana
TypeNoun
Rootविपाठ-जाल
FormNeuter, Instrumental, Singular
महा-अस्त्र-जालम्the great net of weapons
महा-अस्त्र-जालम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहा-अस्त्र-जाल
FormNeuter, Accusative, Singular
विनाशयामासdestroyed
विनाशयामास:
TypeVerb
Rootनश् (धातु) / नाशय (णिच्)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada, true
किरीट-मालीthe diadem-wearer (Arjuna)
किरीट-माली:
Karta
TypeNoun
Rootकिरीट-मालिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
महौघम्a great flood/current
महौघम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहौघ
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
आयान्तम्coming/approaching
आयान्तम्:
TypeAdjective
Rootया (धातु)
Formशतृ (present active participle), Masculine/Neuter, Accusative, Singular
खात्from the sky
खात्:
Apadana
TypeNoun
Rootख (खम्)
FormNeuter, Ablative, Singular
पतन्तम्falling
पतन्तम्:
TypeAdjective
Rootपत् (धातु)
Formशतृ (present active participle), Masculine/Neuter, Accusative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
उरगम्a serpent
उरगम्:
Karma
TypeNoun
Rootउरग
FormMasculine, Accusative, Singular
भ्रान्त-आवरण-निस्त्रिंशम्with a naked sword flashing/whirling (lit. sword with covering removed, brandished)
भ्रान्त-आवरण-निस्त्रिंशम्:
TypeAdjective
Rootभ्रान्त-आवरण-निस्त्रिंश
FormMasculine, Accusative, Singular
काल-उत्सृष्टम्sent forth by Time (Death)
काल-उत्सृष्टम्:
TypeAdjective
Rootकाल-उत्सृष्ट
FormMasculine/Neuter, Accusative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
अन्तकम्Death/destroyer
अन्तकम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तक
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna (Kirīṭamālī)
G
Gāṇḍīva (bow)
V
Vipāṭha (name/type of arrows)
M
Mahāstra (great missiles/weapons)