Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

बभ्रुवाहन-धनंजययोः संग्रामः

Babhruvāhana and Dhanaṃjaya’s engagement at Maṇipūra

शान्त्यर्थ सर्वयोधानाम भ्यगच्छत पाण्डवम्‌ । समस्त सैन्धव वीरोंको कष्ट पाते जान धृतराष्ट्रकी पुत्री दःशला अपने बेटे सुरथके वीर बालकको जो उसका पौत्र था, साथ ले रथपर सवार हो रणभूमिमें पाण्डुकुमार अर्जुनके पास आयी। उसके आनेका उद्देश्य यह था कि सब योद्धा युद्ध छोड़कर शान्त हो जायूँ || २२-२३ $ ।।

śāntyarthaṁ sarvayodhānām abhyagacchat pāṇḍavam | sā dhṛtarāṣṭrasya duhitā duḥśalā putrasya sūrathasya vīra-bālakaṁ pautraṁ saha rathārūḍhā raṇabhūmau pāṇḍu-kumāram arjunaṁ samupāyayau | tasyāgamana-kāraṇaṁ yathā sarve yodhā yuddhaṁ tyaktvā śāntā bhaveyuḥ || sā dhanañjayam āsādya rurōdārta-svaraṁ tadā ||

毗湿摩波耶那说:为使诸战士皆得安宁,持国王之女杜沙罗来到战场上的般度子阿周那面前。她乘战车而来,带着一名勇敢的幼童——她之子苏罗他之子,亦即她的外孙。她此来之意,在于令交战者弃兵息争,归于平静。及至檀那阇耶(阿周那)前,她便以凄切之声痛哭起来。

साshe
सा:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormFeminine, Nominative, Singular
धनंजयम्Dhanañjaya (Arjuna)
धनंजयम्:
Karma
TypeNoun
Rootधनंजय
FormMasculine, Accusative, Singular
आसाद्यhaving approached
आसाद्य:
TypeVerb
Rootआ-√सद्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), having approached/reached
रुरोदwept/cried
रुरोद:
TypeVerb
Root√रुद्
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
आर्तस्वरम्with a distressed voice
आर्तस्वरम्:
TypeAdjective
Rootआर्तस्वर
FormMasculine, Accusative, Singular
तदाthen
तदा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतदा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
A
Arjuna
D
Dhanañjaya
P
Pāṇḍava
P
Pāṇḍu
D
Dhṛtarāṣṭra
D
Duḥśalā
S
Sūratha
D
Duḥśalā’s grandson (pautra)
C
chariot (ratha)
B
battlefield (raṇabhūmi)

Educational Q&A

Even amid the aftermath of war, dharma can express itself as a deliberate turning toward śānti (peace): a courageous appeal to stop violence, grounded in compassion and the recognition of shared human and familial bonds.

Duḥśalā, Dhṛtarāṣṭra’s daughter, arrives on a chariot at the battlefield with her grandson and approaches Arjuna to seek the pacification of the warriors; upon reaching him, she breaks down and weeps, signaling a plea born of grief and urgency.