Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

Rajo-guṇa-nirdeśa — Brahmā’s Enumeration of Rajasic Dispositions

परिचर्यानुशुश्रूषा सेवा तृष्णा व्यपाश्रय: । व्यूह़ो नयः प्रमादश्न॒ परिवाद: परिग्रह:

paricaryānuśuśrūṣā sevā tṛṣṇā vyapāśrayaḥ | vyūho nayaḥ pramādaś ca parivādaḥ parigrahaḥ ||

风神伐由说道:“侍奉与恭听、服役、渴爱、依赖他人、阵势筹布、权谋机变、疏忽放逸、诽谤中伤、贪取聚敛——这些倾向束缚着人,使其远离在达摩中的安定与坚住。”

परिचर्याattendance, service
परिचर्या:
Karta
TypeNoun
Rootपरिचर्या (परि-चर् धातु से भाववाचक स्त्रीप्रत्यय)
FormFeminine, Nominative, Singular
अनुशुश्रूषाobedient listening, attentive service
अनुशुश्रूषा:
Karta
TypeNoun
Rootअनुशुश्रूषा (अनु-श्रु धातु से इच्छार्थ/भाववाचक)
FormFeminine, Nominative, Singular
सेवाservice
सेवा:
Karta
TypeNoun
Rootसेवा
FormFeminine, Nominative, Singular
तृष्णाcraving, thirst
तृष्णा:
Karta
TypeNoun
Rootतृष्णा
FormFeminine, Nominative, Singular
व्यपाश्रयःdependence, taking refuge (in another)
व्यपाश्रयः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यपाश्रय
FormMasculine, Nominative, Singular
व्यूहःarray, formation, arrangement
व्यूहः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यूह
FormMasculine, Nominative, Singular
नयःpolicy, guidance, prudence
नयः:
Karta
TypeNoun
Rootनय
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रमादःnegligence, heedlessness
प्रमादः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रमाद
FormMasculine, Nominative, Singular
परिवादःslander, reproach
परिवादः:
Karta
TypeNoun
Rootपरिवाद
FormMasculine, Nominative, Singular
परिग्रहःacceptance, acquisition, possession
परिग्रहः:
Karta
TypeNoun
Rootपरिग्रह
FormMasculine, Nominative, Singular

वायुदेव उवाच

V
Vāyudeva

Educational Q&A

The verse lists behaviors and mental tendencies—craving, dependence, negligence, slander, and grasping—that undermine ethical steadiness. It cautions that even socially praised acts like service or political skill can become binding when driven by attachment, ambition, or lack of discernment.

Vāyudeva is speaking and enumerating a set of traits to be recognized and restrained. The tone is admonitory and diagnostic, as part of a broader instruction on right conduct and the inner causes of moral decline.