महाभिष-गङ्गा-दर्शनं वसूनां शापकथनं च
Mahābhiṣa Encounters Gaṅgā; The Vasus Explain Their Curse
ययातिरुवाच तपश्न दान॑ च शमो दमश्न ह्वीरार्जवं सर्वभूतानुकम्पा । स्वर्गस्थ लोकस्य वदन्ति सन््तो द्वाराणि सप्तैव महान्ति पुंसाम् । नश्यन्ति मानेन तमो5भिभूता: पुंस: सदैवेति वदन्ति सन्त:,ययाति बोले--राजन्! साधु पुरुष स्वर्गलोकके सात महान् दरवाजे बतलाते हैं, जिनसे प्राणी उसमें प्रवेश करते हैं। उनके नाम ये हैं--तप, दान, शम, दम, लज्जा, सरलता और समस्त प्राणियोंके प्रति दया। वे तप आदि द्वार सदा ही पुरुषके अभिमानरूप तमसे आच्छादित होनेपर नष्ट हो जाते हैं, यह संत पुरुषोंका कथन है
yayātir uvāca: tapaś ca dānaṃ ca śamo damaś ca hrīr ārjavaṃ sarvabhūtānukampā | svargastha lokasya vadanti santaḥ dvārāṇi saptaiva mahānti puṃsām | naśyanti mānena tamo’bhibhūtāḥ puṃsaḥ sadaiveti vadanti santaḥ ||
雅雅提说道:“苦行(tapas)、布施(dāna)、寂静(śama)、自制(dama)、惭愧与谦抑(hrī)、正直(ārjava)、以及对一切众生的悲悯——智者宣说:此七者,乃人入天界之七重大门。然而圣贤亦言:当人被傲慢之暗所覆时,这些门径便会不断毁坏。”
अष्टक उवाच
Heaven (and, more broadly, spiritual uplift) is approached through seven virtues—tapas, dāna, śama, dama, hrī, ārjava, and compassion—but pride (māna), described as tamas, can destroy these virtues in a person.
In a didactic exchange, Yayāti articulates a moral teaching: the sages recognize seven ‘gates’ leading to the heavenly realm, and he warns that arrogance eclipses and ruins these gateways of conduct.