Previous Verse
Next Verse

Shloka 24

Ananta-Śeṣa Tapas and the Bearing of the Earth (अनन्त-शेष-तपस् तथा महीधारणम्)

ततो नवत्या नवतीर्मुखानां कृत्वा महात्मा गरुडस्तरस्वी । नदी: समापीय मुखैस्ततस्तै: सुशीघ्रमागम्य पुनर्जवेन,तब वेगशाली महात्मा गरुडने अपने शरीरमें आठ हजार एक सौ मुख प्रकट करके उनके द्वारा नदियोंका जल पी लिया और पुनः बड़े वेगसे शीघ्रतापूर्वक वहाँ आकर उस जलती हुई आगपर वह सब जल उड़ेल दिया। इस प्रकार शत्रुओंको ताप देनेवाले पक्षवाहन गरुडने नदियोंके जलसे उस आगको बुझाकर अमृतके पास पहुँचनेकी इच्छासे एक दूसरा बहुत छोटा रूप धारण कर लिया

tato navatyā navatīr mukhānāṁ kṛtvā mahātmā garuḍas tarasvī | nadīḥ samāpīya mukhais tatas taiḥ suśīghram āgamya punaḥ javena ||

于是,大魂而迅捷的迦楼罗显化出九十乘九十张口;以诸口饮尽诸河之水,又以极快之速返还,将水倾注于烈焰之上。迦楼罗——灼敌者——以河水熄灭火障;为求近甘露,又化作更为细小的形体。

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
नवत्याby ninety
नवत्या:
Karana
TypeNoun
Rootनवति
FormFeminine, Instrumental, Singular
नवतीःninety (sets/groups)
नवतीः:
Karma
TypeNoun
Rootनवति
FormFeminine, Accusative, Plural
मुखानाम्of mouths/faces
मुखानाम्:
TypeNoun
Rootमुख
FormNeuter, Genitive, Plural
कृत्वाhaving made
कृत्वा:
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
महात्माthe great-souled one
महात्मा:
Karta
TypeNoun
Rootमहात्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
गरुडःGaruḍa
गरुडः:
Karta
TypeNoun
Rootगरुड
FormMasculine, Nominative, Singular
तरस्वीswift, powerful
तरस्वी:
TypeAdjective
Rootतरस्विन्
FormMasculine, Nominative, Singular
नदीःrivers
नदीः:
Karma
TypeNoun
Rootनदी
FormFeminine, Accusative, Plural
समापीयhaving drunk up completely
समापीय:
TypeVerb
Rootपा
Formल्यप् (absolutive/gerund), सम्-आ, Parasmaipada (usage-neutral)
मुखैःwith (his) mouths
मुखैः:
Karana
TypeNoun
Rootमुख
FormNeuter, Instrumental, Plural
ततस्तैःwith those (same ones)
ततस्तैः:
TypePronoun
Rootतत्
FormNeuter, Instrumental, Plural
सुशीघ्रम्very quickly
सुशीघ्रम्:
TypeIndeclinable
Rootसुशीघ्र
आगम्यhaving come
आगम्य:
TypeVerb
Rootगम्
Formल्यप् (absolutive/gerund), आ, Parasmaipada (usage-neutral)
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
जवेनwith speed
जवेन:
Karana
TypeNoun
Rootजव
FormMasculine, Instrumental, Singular

शौनक उवाच

Ś
Śaunaka
G
Garuḍa
R
rivers (nadīḥ)
F
fire (blazing barrier to amṛta, implied by context)