Shloka 1
आदि पर्व — खाण्डवदाह प्रसङ्गः: पावकस्य याचनं तथा इन्द्रवर्षनिवारणोपायः
Adi Parva — Khāṇḍava episode: Agni’s request and the means to resist Indra’s rain
Devanagari script
अत---कात पजञ्चदर्शाधिकद्विशततमो< ध्याय: अर्जुनके द्वारा वर्गा अप्सराका ग्राहयोनिसे उद्धार तथा वर्गाकी आत्मकथाका आरम्भ वैशम्पायन उवाच ततः समुद्रे तीर्थानि दक्षिणे भरतर्षभ । अभ्यगच्छत् सुपुण्यानि शोभितानि तपस्विभि:,वैशम्पायनजी कहते हैं--भरतश्रेष्ठ] तदनन्तर अर्जुन दक्षिण समुद्रके तटपर तपस्वीजनोंसे सुशोभित परम पुण्यमय तीर्थोंमें गये
Transliteration
Vaiśampāyana uvāca: tataḥ samudre tīrthāni dakṣiṇe bharatarṣabha | abhyagacchat supuṇyāni śobhitāni tapasvibhiḥ ||
Translation
毗湿摩耶那说道：“其后，婆罗多族之雄啊，阿周那前往南海沿岸的诸圣地渡口；那些地方功德殊胜，因苦行者而更显庄严。”
Word by Word
वैशम्पायनःVaiśampāyana
वैशम्पायनः:
Karta
TypeNoun
Rootवैशम्पायन
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
Karta
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3, Singular
ततःthen/thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
समुद्रेin/at the sea
समुद्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमुद्र
FormMasculine, Locative, Singular
तीर्थानिholy fords/pilgrimage-places
तीर्थानि:
Karma
TypeNoun
Rootतीर्थ
FormNeuter, Accusative, Plural
दक्षिणेin the southern (region/side)
दक्षिणे:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootदक्षिण
FormMasculine, Locative, Singular
भरतर्षभO bull among the Bharatas
भरतर्षभ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभरत-ऋषभ
FormMasculine, Vocative, Singular
अभ्यगच्छत्went to/approached
अभ्यगच्छत्:
Karta
TypeVerb
Rootगम्
FormImperfect, 3, Singular
सुपुण्यानिvery holy
सुपुण्यानि:
Karma
TypeAdjective
Rootसु-पुण्य
FormNeuter, Accusative, Plural
शोभितानिadorned/beautified
शोभितानि:
Karma
TypeAdjective
Rootशोभित
FormNeuter, Accusative, Plural
तपस्विभिःby ascetics
तपस्विभिः:
Karana
TypeNoun
Rootतपस्विन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Characters & Entities
V
VaiśampāyanaA
ArjunaS
Southern sea (dakṣiṇa-samudra)T
Tīrthas (pilgrimage sites)T
Tapasvins (ascetics)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes