Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

उच्चैःश्रवसः वर्णविपणः तथा नागशापः

Uccaiḥśravas Color-Wager and the Nāga Curse

कौस्तुभस्तु मणिर्दिव्य उत्पन्नो घृत्सम्भव: । मरीचिविकच: श्रीमान्‌ नारायण उरोगत:,फिर अनन्त किरणोंसे समुज्ज्वल दिव्य कौस्तुभभणिका उस जललसे प्रादुर्भाव हुआ, जो भगवान्‌ नारायणके वक्ष:स्थलपर सुशोभित हुई

śaunaka uvāca |

kaustubhas tu maṇir divya utpanno ghṛta-sambhavaḥ |

marīci-vikacaḥ śrīmān nārāyaṇa uro-gataḥ ||

继而,神圣宝珠“拘斯图婆”出现——由搅海所生的丰饶精华而出——光芒四散,华美无比。它安住于那罗延的胸前,在那里熠熠生辉,成为其主宰威权与吉祥瑞相的标志。

कौस्तुभःKaustubha (the gem)
कौस्तुभः:
Karta
TypeNoun
Rootकौस्तुभ
FormMasculine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
मणिःgem
मणिः:
Karta
TypeNoun
Rootमणि
FormMasculine, Nominative, Singular
दिव्यःdivine
दिव्यः:
Karta
TypeAdjective
Rootदिव्य
FormMasculine, Nominative, Singular
उत्पन्नःarisen/produced
उत्पन्नः:
Karta
TypeAdjective
Rootउत्पन्न (उत्+√पद्/√पद्-जनने; past passive participle used adjectivally)
FormMasculine, Nominative, Singular
घृत-सम्भवःborn from ghee (i.e., from the churned butter/nectar context)
घृत-सम्भवः:
Karta
TypeAdjective
Rootघृतसम्भव
FormMasculine, Nominative, Singular
मरीचि-विकचःradiant with rays / blossoming with beams
मरीचि-विकचः:
Karta
TypeAdjective
Rootमरीचिविकच
FormMasculine, Nominative, Singular
श्रीमान्splendid/glorious
श्रीमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootश्रीमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
नारायणःNārāyaṇa (Viṣṇu)
नारायणः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनारायण
FormMasculine, Nominative, Singular
उरोगतःgone to/placed on the chest
उरोगतः:
Karta
TypeAdjective
Rootउरोगत (उरस्+गत)
FormMasculine, Nominative, Singular

शौनक उवाच

Ś
Śaunaka
K
Kaustubha (jewel)
N
Nārāyaṇa (Viṣṇu)
U
uras (Nārāyaṇa’s chest)

Educational Q&A

The verse highlights how the finest, most auspicious outcomes of cosmic effort ultimately belong with the Divine; Kaustubha on Nārāyaṇa’s chest symbolizes rightful sovereignty, purity, and the alignment of splendor with dharma.

Śaunaka narrates the appearance of the divine jewel Kaustubha, describing its radiant emergence and its placement upon Nārāyaṇa’s chest, where it becomes a visible sign of His glory.