Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

कल्माषपाद-शाप-कारणम्

Cause of Kalmāṣapāda’s Niyoga under a Curse

त॑ च पार्थिवशार्टूलमानयामास तत्‌ पुरम्‌ । तपत्या सहित राजन व्युषितं शाश्वती: समा: । ततः प्रवृष्टस्तत्रासीदू्‌ यथापूर्व सुरारिहा,साथ ही वे नृपश्रेष्ठ संवरणको, जो बहुत वर्षोंसे प्रवासी हो रहे थे, तपतीके साथ नगरमें ले आये। उनके आनेपर दैत्यहन्ता देवराज इन्द्र वहाँ पूर्ववत्‌ वर्षा करने लगे

taṁ ca pārthivaśārdūlam ānayāmāsa tat puram | tapatyā sahita rājan vyuṣitaṁ śāśvatīḥ samāḥ | tataḥ pravṛṣṭas tatrāsīd yathāpūrvaṁ surārihā ||

继而,他将“诸王之虎”——散婆罗那王——与塔帕蒂一同带回那座城中,王啊,此前他已离居多年。其归来之时,因陀罗——诛灭天敌者——又如往昔般在彼处降下甘霖。

तंhim
तं:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पार्थिव-शार्दूलम्the tiger among kings (best of kings)
पार्थिव-शार्दूलम्:
Karma
TypeNoun
Rootपार्थिवशार्दूल
FormMasculine, Accusative, Singular
आनयामासbrought (caused to be brought)
आनयामास:
TypeVerb
Rootनी
FormPerfect (Periphrastic), Third, Singular, Parasmaipada
तत्that
तत्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
पुरम्city
पुरम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुर
FormNeuter, Accusative, Singular
तपत्याwith Tapati
तपत्या:
Karana
TypeNoun
Rootतपती
FormFeminine, Instrumental, Singular
सहितःaccompanied (together with)
सहितः:
TypeAdjective
Rootसहित
FormMasculine, Nominative, Singular
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
व्युषितम्dwelt/sojourned (for long)
व्युषितम्:
TypeAdjective
Rootव्युषित
FormNeuter, Accusative, Singular
शाश्वतीःmany, lasting
शाश्वतीः:
TypeAdjective
Rootशाश्वती
FormFeminine, Accusative, Plural
समाःyears
समाः:
Karma
TypeNoun
Rootसम
FormFeminine, Accusative, Plural
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
प्रवृष्टःraining (having rained/being in rain)
प्रवृष्टः:
TypeAdjective
Rootप्रवृष्ट
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
आसीत्was
आसीत्:
TypeVerb
Rootअस्
FormImperfect, Third, Singular, Parasmaipada
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
पूर्वम्formerly, as before
पूर्वम्:
TypeIndeclinable
Rootपूर्व
सुर-अरिहाslayer of the enemies of the gods (Indra)
सुर-अरिहा:
Karta
TypeNoun
Rootसुरारिहन्
FormMasculine, Nominative, Singular

वसिष्ठ उवाच

V
Vasiṣṭha
S
Saṁvaraṇa
T
Tapatī
I
Indra
T
the city (puram)

Educational Q&A

The verse links righteous kingship and a properly established household with the welfare of the kingdom: when the rightful ruler returns and order is restored, prosperity symbolized by timely rains returns as well.

Vasiṣṭha brings King Saṁvaraṇa—who had been living away for many years—back to his city along with Tapatī. After their return, Indra resumes sending rains there, as in earlier times.