Hiḍimba’s Approach and Hiḍimbā’s Warning to Bhīmasena (हिडिम्बागमनम् / हिडिम्बा-भयवचनम्)
वैशम्पायन उवाच स प्रसन्नमनास्तेन परिपृष्टो द्विजोत्तम: । उवाच वचन तीक्ष्णं राजशास्त्रार्थदर्शनम्,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! राजा धृतराष्ट्रके इस प्रकार पूछनेपर विप्रवर कणिक मन-ही-मन बहुत प्रसन्न हुए तथा राजनीतिके सिद्धान्तका परिचय देनेवाली तीखी बात कहने लगे--
Vaiśampāyana uvāca: sa prasannamanās tena paripṛṣṭo dvijottamaḥ | uvāca vacanaṃ tīkṣṇaṃ rājaśāstrārthadarśanam ||
毗湿摩衍那曰:当那位最胜的“再生者”(婆罗门)被如此询问时,心中暗自欢喜,便开始说出尖锐而犀利的话语——这些话揭示了政术之学的旨趣与实用原则。此幕表明,谋臣之言并非温柔抚慰,而是冷硬的治国训诫;在权宜与正道之间,伦理的张力常由此而生。
वैशम्पायन उवाच
The verse signals that the forthcoming counsel will be grounded in rājaśāstra—practical statecraft—and will be tīkṣṇa, i.e., unsparing. It highlights a recurring Mahābhārata tension: political effectiveness may be taught in a way that challenges or tests ethical ideals, requiring the listener to discern dharma amid expedient advice.
Vaiśampāyana narrates that, after Dhṛtarāṣṭra questions him, the Brahmin Kaṇika feels pleased and begins delivering sharp instruction that explicates principles of kingship and governance. This verse functions as a transition into Kaṇika’s pointed political discourse.