Shloka 35

Ratna-parīkṣā: Vajra (Diamond/Thunderbolt) — Origin, Types, Testing, Defects, Weights, and Royal Auspiciousness

Devanagari script

त्रिभागहीनार्धतदर्धशेषं त्रयोदशं त्रिंशदतोर्ऽद्धभागाः / अशीतिभागो ऽथ शतांशभागः सहस्रभागो ऽल्पसमानयोगः

Transliteration

tribhāgahīnārdhatadardhaśeṣaṃ trayodaśaṃ triṃśadator'ddhabhāgāḥ / aśītibhāgo 'tha śatāṃśabhāgaḥ sahasrabhāgo 'lpasamānayogaḥ

Translation

先取减去三分的半数，再取其余之半；又有“十三”；复有由三十所出之半分；继而为八十分之一、百分之一、千分之一——此皆此处所说细微而相称的分数组合。

Word by Word

• त्रि: three
• त्रि: Sambandha (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक; समासाङ्ग

• भाग: part/fraction
• भाग: Sambandha (Part/अंश)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, समासाङ्ग

• हीन: lacking/less by
• हीन: Sambandha (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: हीन (प्रातिपदिक)
• Form: समासाङ्ग; ‘वर्जित/रहित’

• अर्ध: half
• अर्ध: Sambandha (Part/अंश)
• Type: Noun
• Root: अर्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, समासाङ्ग

• तत्: that
• तत्: Sambandha (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: समासाङ्ग; निर्देशार्थ

• अर्ध: half
• अर्ध: Sambandha (Part/अंश)
• Type: Noun
• Root: अर्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, समासाङ्ग

• शेषम्: the remainder of that half
• शेषम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शेष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास (तदर्ध-शेषम् = तस्य अर्धस्य शेषम्)

• त्रयोदशम्: thirteen
• त्रयोदशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रयोदश (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; द्विगु-समास (13)

• त्रिंशत्: from thirty
• त्रिंशत्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: त्रिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; (त्रिंशदतः) अपादानार्थे

• अतः: from (therefrom)
• अतः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: अतः (अव्यय)
• Form: अपादानार्थक-अव्यय (from/therefrom)

• अर्ध: half
• अर्ध: Sambandha (Part/अंश)
• Type: Noun
• Root: अर्ध (प्रातिपदिक)
• Form: समासाङ्ग

• भागाः: half-parts/halves
• भागाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष (अर्ध-भागाः = अर्धस्य भागाः)

• अशीतिः: eighty
• अशीतिः: Sambandha (Number/संख्या)
• Type: Noun
• Root: अशीतिः (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, समासाङ्ग

• भागः: an eightieth part
• भागः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (अशीतिभागः = अशीत्याः भागः)

• अथ: then/next
• अथ: Sambandha (Sequencing/अनुक्रम)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (then/next)

• शत: hundred
• शत: Sambandha (Number/संख्या)
• Type: Noun
• Root: शत (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, समासाङ्ग

• अंश: portion
• अंश: Sambandha (Part/अंश)
• Type: Noun
• Root: अंश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, समासाङ्ग

• भागः: a hundredth part
• भागः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (शतांश-भागः = शतस्य अंशस्य भागः)

• सहस्र: thousand
• सहस्र: Sambandha (Number/संख्या)
• Type: Noun
• Root: सहस्र (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, समासाङ्ग

• भागः: a thousandth part
• भागः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (सहस्रभागः = सहस्रस्य भागः)

• अल्प: small
• अल्प: Sambandha (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अल्प (प्रातिपदिक)
• Form: समासाङ्ग

• समान: equal
• समान: Sambandha (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: समान (प्रातिपदिक)
• Form: समासाङ्ग

• योगः: combination/total (with small equal additions)
• योगः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: योग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (अल्पसमान-योगः)

Speaker

Lord Vishnu (speaking to Garuda / Vinata-putra)

Philosophical Teaching

Concept: Systematic enumeration of fractional parts for proportional computation in valuation/measurement.

Vedantic Theme: Buddhi-niyama (discipline of intellect) and pramāṇa in practical knowledge domains.

Application: Apply stepwise fraction rules carefully; keep consistent unit conversions; verify computations in pricing and standards.

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Cross References

Related Themes: Garuda Purana 1.68 (māna-mūlya prakaraṇa: fractional gradations for vajra valuation)

FAQs

What is the importance of fractional measures in the Garuda Purana?

This verse emphasizes precise proportional divisions—minute fractions—suggesting that ritual or doctrinal calculations (often tied to offerings, timing, or karmic accounting) are treated with exactness rather than approximation.

How does this verse explain the path of the soul in the Garuda Purana?

Indirectly: by highlighting detailed, fine-grained ‘measurements’ and proportional reckoning, it reflects the text’s broader theme that the post-death journey and its outcomes are governed by exact causality and carefully specified rites.

Practical application of this wisdom today?

Treat spiritual duties with care and precision—whether performing rites for ancestors or practicing ethical discipline—because small actions and omissions can accumulate and matter in the long run.