
Tarpaṇa-vidhi (Rite of Water-libations) for Devas and Pitṛs
承接《往世书》以行仪(ācāra)为主的教导,梵天(Brahmā)宣说“塔尔帕那”(tarpaṇa)为以水作奠献之仪,能令诸天(deva)与祖灵(pitṛ)得满足,并依咒语开示受供者的次第与范围。行者先作普遍安抚:称念并供及 modas/pramodas、诸障碍神(vighna)、韵律(chandas)、诸吠陀、药草、时间(年及其分段)与广大类众生,以此清净并圣化供养之场。继而次第列举诸仙(ṛṣi)、诸生主与宇宙统御者,然后通过改变圣线(yajñopavīta)的佩戴方式(先 nīvītī,后 prācīnāvītī)转入祖灵仪轨。以“svadhā”之辞,将水奠献于父—祖父—曾祖父之系,母亲及外祖系祖先,并及特定祖灵类群 Agniṣvātta、Somapā、Barhiṣad,同时礼敬阎摩(Yama)及其司法领域(Dharmarāja、Kāla、Citragupta)。章末又将塔尔帕那扩及族中无子而亡者,确保同一 gotra 无一遗漏,从而确立与 śrāddha 相关诸仪式的礼仪范式与受供者分类。
Verse 1
नाम चतुर्दशोत्तरद्विशततमो ऽध्यायः ब्रह्मोवाच / तर्पणं सम्प्रवक्ष्यामि देवादिपितृतुष्टिदम्
章题:第二百一十五章。梵天Brahmā曰:“今我将宣说tarpaṇa之法——以水作供之仪——能令诸天Deva与祖灵Pitṛs皆得欢悦满足。”
Verse 2
ॐ मोदास्तृप्यन्ताम् / ॐ प्रमोदास्तृप्यन्ताम् / ॐ सुमुखास्तृप्यन्ताम् / ॐ दुर्मुखास्तृप्यन्ताम् / ॐ विघ्नास्तृप्यन्ताम् / ॐ विघ्नकर्तारस्तृप्यन्ताम् / ॐ छन्दांसि तृप्यन्ताम् / ॐ वेदास्तृप्यन्ताम् / ॐ ओषधयस्तृप्यन्ताम् / ॐ सनातनस्तृप्यताम् / ॐ इतराचार्यास्तृप्यन्ताम् / ॐ संवत्सरःसावयवस्तृप्यताम् / ॐ देवास्तृप्यन्ताम् / ॐ अप्सरसस्तृप्यन्ताम् / ॐ देवान्धकास्तृप्यन्ताम् / ॐ सागरस्तृप्यन्ताम् / ॐ नागास्तृप्यन्ताम् / ॐ पर्वतास्तृप्यन्ताम् / ॐ सरिन्मनुष्या यक्षास्तृप्यन्ताम् / ॐ रक्षांसि तृप्यन्ताम् / ॐ पिशाचास्तृप्यन्ताम् / ॐ सुपर्णास्तृप्यन्ताम् / ॐ भूतानि तृप्यन्ताम् / ॐ भूतग्रामाश्चतुर्विधास्तृप्यन्ताम् / ॐ दक्षस्तृप्यताम् / ॐ प्रचेतास्तृप्यताम् / ॐ मरीचिस्तृप्यताम् / ॐ आत्रिस्तृप्यताम् / ॐ अङ्गिरास्तृप्यताम् / ॐ पुलस्त्यस्तृप्यताम् / ॐ पुलहस्तृप्यताम् / ॐ क्रतुस्तृप्यताम् / ॐ नारदस्तृप्यताम् ! ॐ भृगुस्तृप्यताम् / ॐ विश्वामित्रस्तृप्यताम् / ॐ रैवतस्तृप्यताम् / ॐ चाक्षुषस्तृप्यताम् / ॐ महातेजास्तृप्यताम् / ॐ वैवस्वतस्तृप्यताम् / ॐ ध्रुवस्तृप्यताम् / ॐ धवस्तृप्यताम् / ॐ अनिलस्तृप्यताम् / ॐ प्रभासस्तृप्यताम्
唵——愿Modas得到满足;唵——愿Pramodas得到满足;唵——愿Sumukhas得到满足。唵——愿障碍制造者得到满足。唵——愿吠陀经得到满足;唵——愿药草得到满足。唵——愿诸天神(Devas)得到满足;唵——愿飞天女神(Apsaras)得到满足。唵——愿海洋得到满足;唵——愿那伽(Nagas)得到满足。唵——愿达克沙(Daksa)得到满足;唵——愿那罗延(Narada)得到满足。
Verse 3
नीवीती / ॐ सनकस्तृप्यताम् / ॐ सनन्दनस्तृप्यताम् / ॐ सनातनस्तृप्यताम् / ॐ कपिलस्तृप्यताम् / ॐ आसुरिस्तृप्यताम् / ॐ वोढुस्तृप्यताम् / ॐ पञ्चशिखस्तृप्यताम् / ॐ मनुष्याणां कव्यवाहस्तृप्यताम् / ॐ अनलस्तृप्यन्ताम् / ॐ सोमस्तृताम् / ॐ यमस्तृप्यताम् / ॐ अर्यमातृप्यताम्
(以Niviti方式佩戴圣线)唵——愿Sanaka得到满足;唵——愿Sanandana得到满足;唵——愿Sanatana得到满足;唵——愿Kapila得到满足;唵——愿Asuri得到满足;唵——愿阎摩(Yama)得到满足。
Verse 4
प्राचीनावीती / ॐ अग्निष्वात्ताः पितरस्तृप्यन्ताम् / ॐ सोमपाः पितरस्तृप्यन्ताम् / ॐ बर्हिषदः पितरस्तृप्यन्ताम् / यमाय नमः / धर्मराजाय नमः / मृत्यवे नमः / अन्तकाय नमः / वैवस्वताय नमः / कालाय नमः / सर्वभूतक्षयाय नमः / औदुम्बराय नमः! दध्नाय नमः / नीलाय नमः / परमेष्ठिने नमः / वृकोदराय नमः / चित्राय नमः / चित्रगुप्ताय नमः
以祖先的方式佩戴圣线(pracinaviti):愿Agnisvatta Pitrs得到满足。愿Somapa Pitrs得到满足。向阎摩(Yama)致敬;向法王(Dharmaraja)致敬;向死亡致敬;向时间(Kala)致敬;向Citragupta致敬。
Verse 5
ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं जगत्तृप्यतु / ॐ पितृभ्यः स्वधा नमः / ॐ पितामहेभ्यः स्वधा नमः / ॐ प्रपितामहेभ्यः स्वधा नमः / ॐ मातृभ्यः स्वधानमः / ॐ पितामहीभ्यः स्वधा नमः / ॐ प्रपितामहीभ्यः स्वधा नमः / ॐ मातामहेभ्यः स्वधा नमः / ॐ प्रमातामहेभ्यः स्वधा नमः / ॐ वृद्धप्रमातामहेभ्यः स्वधानमः तृप्यतामिति / उदीरतामवर उत्परासो उन्मध्यमाः पितरः सोम्यासः / असुंय ईयुरवृका ऋतज्ञास्तेनो ऽवन्तुपितरोहवेषु / गोत्रोच्चारणेन प्रथमाञ्जलिः पितुः / ॐ अङ्गिरसो नः पितरोदृ- / तेषां वयं सुमतौ यज्ञियानां अपि भद्रे सौमनसे स्याम / ॐ आयन्तु नः पितरः सौम्यासोग्निष्वात्ताः पथिभिर्देवयानैः / अस्मिन्यज्ञे स्वधया मदन्तो ऽधिब्रुवन्तु ते ऽवन्त्वस्मान्
愿整个宇宙——从梵天到一根草——都得到满足。唵,以svadha向父亲们致敬;唵,以svadha向祖父们致敬;唵,以svadha向母亲们致敬。愿我们要温和的祖先(Pitrs),Agnisvattas,通过神圣的道路前来并保护我们。
Verse 6
ॐ ऊर्जं वहन्तीरमृतं घृतं पयः कीलालं परिस्नुतं स्वधा स्थ तर्पयत मे पितॄन् / ॐ पितृभ्यः स्वधा नमः / ॐ पितामहेभ्यः स्वधा नमः / ॐ प्रपितामहेभ्यः स्वधान नमः / ॐ मातामहेभ्यः स्वधा नमः / ॐ प्रमातामहेभ्यः स्वधा नमः / ॐ वृद्धप्रमातामहेभ्यः स्वधा नमः / पितामहस्यदृ / ॐ अक्षन्पितरो अमीमदन्त पितरो अमी तृप्यन्तः पितरः शुं(स्व) धध्वं पिबेह पितरो ऽपि वानत्रयांश्च विश्रयांश्च भवनपवित्रत्वा रथपति ते जातवेदाः स्वधाभिर्यज्ञं सुकृतं जुपस्व? / ॐ णदुवाता ऋतायते मधु क्षरन्ति सिन्धवः / माध्वीर्नः सन्त्वोषधीर्मधुनक्तमुतोषसो मधुमत्पार्थिवं रजः / मधु द्यौरस्तु नः पिता मधु मान्नो वनस्पतिर्मधुभाम् अस्तु सूर्यो माध्वीर्गावो भवन्तु नः
唵——噢,承载着维持力量、牛奶和甘露的溪流啊——请作为svadha存在并满足我的祖先(Pitrs)。唵,以svadha向祖先致敬。唵——风是甜美的;河流流淌着甜美;愿我们的草药是甜美的。愿夜晚和黎明是甜美的;愿太阳对我们是甜美的。
Verse 7
प्रपितामहस्याञ्जलिदानम् / ॐ नमो वः पितरो रसाय नमो वः पितरः शुष्माय नमो वः पितरो जीवाय नमो वः पितरः स्वधायै नमो वः पितरो घोराय नमो वः पितरो मन्यवे / नमो वः पितरो गृहान्न पितरो दत्तः / नमो वः पितरो दध्मे तद्वः पितरो वासः / मातामहानां त्रिरञ्जलिदृ / ततो मात्रादीनान्दृ
合掌供水给曾祖父们:“唵,向您致敬,哦祖先们——归于生命精华(rasa);向您致敬,哦祖先们——归于力量;向您致敬,哦祖先们——归于生命;向您致敬,哦祖先们——归于祖先供品(svadhā);向您致敬,哦祖先们——归于威严;向您致敬,哦祖先们——归于正义之怒。向您致敬,哦祖先们——愿家宅(及其食物)不减;哦祖先们,愿所施之物被接纳。”
Verse 8
ये चास्माकं कुले जाता अपुत्रा गोत्रिणो मृताः / ते तृप्यन्तु मया दत्तं वस्त्रनिष्पीडनोदकम्
愿那些生于我们家族——同一戈特拉(gotra)的亲属——死后无子嗣者,因我所供奉的、从衣物中挤出的水(作为仪式祭酒)而得到满足。
The chapter uses a concentric recipient-order: first pacifying cosmic supports (metres, Vedas, herbs, time) and obstacles (vighna), then acknowledging sages and progenitors, and finally entering the pitṛ-domain with svadhā and prācīnāvītī. This sequencing aims to ensure unobstructed transmission and proper ritual address.
The text specifies that, with the utterance of lineage (gotra), the first libation is offered to the father. Gotra acts as an identifier that ‘routes’ the offering to the correct ancestral stream, aligning the rite with kula-identity and śrāddha protocol.
By including kinsmen of the same gotra who died without sons, the chapter broadens ancestral care beyond direct descendants. It frames tarpaṇa as a communal dharma that prevents abandonment of the departed and sustains the integrity of the lineage-network.