Chapter 13: On Time, Conduct, and the Causes of Bondage and Liberation

Verse 1

मुहूर्तमपि जीवेच्च नरः शुक्लेन कर्मणा । न कल्पमपि कष्टेन लोकद्वयविरोधिना ॥

宁可凭清净之行只活片刻，也不愿以苦难之法苟活长久，那等行径违背今世与来世。

Verse 2

गते शोको न कर्तव्यो भविष्यं नैव चिन्तयेत् । वर्तमानेन कालेन वर्तयन्ति विचक्षणाः ॥

逝者不悲，来者不忧；明智之人随顺当下之时而行。

Verse 3

स्वभावेन हि तुष्यन्ति देवाः सत्पुरुषाः पिता । ज्ञातयः स्नानपानाभ्यां वाक्यदानेन पण्डिताः ॥

天神、贤人与父亲，因本性之善而自得；亲族因沐浴与饮食而欢；学者因赠以言语、以论道而悦。

Verse 4

आयुः कर्म च वित्तं च विद्या निधनमेव च । पञ्चैतानि हि सृज्यन्ते गर्भस्थस्यैव देहिनः ॥

寿命、业行、财富、学识与死亡——此五者，据说在胎中之时便已为众生所定。

Verse 5

अहो बत विचित्राणि चरितानि महात्मनाम् । लक्ष्मीं तृणाय मन्यन्ते तद्भारेण नमन्ति च ॥

嗟乎，大丈夫之行真奇：视财富福运（吉祥天女）如草芥，却又为其所伴之重担而俯身。

Verse 6

यस्य स्नेहो भयं तस्य स्नेहो दुःखस्य भाजनम् । स्नेहमूलानि दुःखानि तानि त्यक्त्वा वसेत् सुखम् ॥

若情爱成了恐惧，情爱便成忧苦之器。诸苦根于执著；舍其根本，方得安乐。

Verse 7

अनागतविधाता च प्रत्युत्पन्नमतिस्तथा । द्वावेतौ सुखमेधेते यद्भविष्यो विनश्यति ॥

能筹谋未至之事者，与当下决断明敏者，二者易得安成；唯倚“将来”者，终至败亡。

Verse 8

राज्ञि धर्मिणि धर्मिष्ठाः पापे पापाः समे समाः । राजानमनुवर्तन्ते यथा राजा तथा प्रजाः ॥

君王行正，则民多尚正；君王为恶，则民多趋恶；君王平和，则民亦平和。君如何，民亦如何。

Verse 9

जीवन्तं मृतवन्मन्ये देहिनं धर्मवर्जितम् । मृतो धर्मेण संयुक्तो दीर्घजीवी न संशयः ॥

生而无德者，我视同死；死而与德相应者，名声长存，必无疑。

Verse 10

धर्मार्थकाममोक्षाणां यस्यैकोऽपि न विद्यते । अजागलस्तनस्येव तस्य जन्म निरर्थकम् ॥

若于法、利、欲、解脱四者之中，连一者也无，其生无益，如山羊颈上之乳：有而无用。

Verse 11

दह्यमानाः सुतीव्रेण नीचाः परयशोऽग्निना अशक्तास्तत्पदं गन्तुं ततो निन्दां प्रकुर्वते ॥

卑劣之人被他人名声之“火”灼烧；既无力企及其位，便转而诋毁、毁谤。

Verse 12

बन्धाय विषयासङ्गो मुक्त्यै निर्विषयं मनः । मन एव मनुष्याणां कारणं बन्धमोक्षयोः ॥

执著于诸欲境则成系缚；心离诸境则得解脱。对人而言，系缚与解脱的根本原因，皆在此心。

Verse 13

देहाभिमाने गलितं ज्ञानेन परमात्मनि । यत्र यत्र मनो याति तत्र तत्र समाधयः ॥

以了知至上我而生的智慧，使对身躯的我执消融；心行至何处，何处皆成三昧。

Verse 14

ईप्सितं मनसः सर्वं कस्य सम्पद्यते सुखम् । दैवायत्तं यतः सर्वं तस्मात्सन्तोषमाश्रयेत् ॥

心之所求，终不成任何人的长久之乐。既然万事系于天命，当以知足为依。

Verse 15

यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो गच्छति मातरम् । तथा यच्च कृतं कर्म कर्तारमनुगच्छति ॥

如小牛在千牛之中亦能寻得其母，所作之业亦必随逐其作者。

Verse 16

अनवस्थितकार्यस्य न जने न वने सुखम् । जनो दहति संसर्गाद्वनं संगविवर्जनात् ॥

事业不定之人，处人群无乐，入山林亦无乐。人世因交往而“灼”；山林因离群而“灼”。

Verse 17

यथा खात्वा खनित्रेण भूतले वारि विन्दति । तथा गुरुगतां विद्यां शुश्रूषुरधिगच्छति ॥

如以锹掘地而得水，勤于侍奉、专心聆听的弟子，亦能获得寄于师者之学。

Verse 18

कर्मायत्तं फलं पुंसां बुद्धिः कर्मानुसारिणी । तथापि सुधियश्चार्या सुविचार्यैव कुर्वते ॥

人的果报系于业行，心智亦常随业而转。即便如此，智者行事必先深思熟虑。

Verse 19

सन्तोषस्त्रिषुकर्तव्य: स्वदारेभोजनेधने || त्रिषुचैवन कर्तव्योऽध्ययनेजपदानयोः ॥

当知足于三：己妻、饮食、财物；却不可知足于三：学习、诵念、布施。

Verse 20

एकाक्षरप्रदातारं यो गुरुं नाभिवन्दते । श्वानयोनिशतं गत्वा चाण्डालेष्वभिजायते ॥

不礼敬师者——纵师仅授一字——据说将屡受卑贱之生（如百世入犬胎），终而生于所谓旃陀罗之列。

Verse 21

युगान्ते प्रचलेन्मेरुः कल्पान्ते सप्त सागराः । साधवः प्रतिपन्नार्थान्न चलन्ति कदाचन ॥

劫末之时，连须弥山亦可震动；大劫终时，七海亦可翻扰。唯有贤善之人，既定之志，终不偏移。