Shloka 40
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
गृहीत्वा तां पिता कन्यां जगाम ब्रह्मणो ऽतिके / वैराजस्थमुपासीनं धर्मेण च भवेन च
Transliteration
gṛhītvā tāṃ pitā kanyāṃ jagāma brahmaṇo 'tike / vairājasthamupāsīnaṃ dharmeṇa ca bhavena ca
Translation
父亲携那少女前往梵天近前。彼时梵天安坐于“毗罗阇”之座，受达摩与婆伐（湿婆）同来奉事。
Word by Word
गृहीत्वाhaving taken
गृहीत्वा:
पूर्वकाल (Prior action; adverbial)
TypeVerb
Root√ग्रह् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having taken’
ताम्her
ताम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; accusative singular
पिताthe father
पिता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; nominative singular
कन्याम्(his) daughter
कन्याम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकन्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; accusative singular (appositional to ‘ताम्’)
जगामwent
जगाम:
कर्ता (Karta; action)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect/लिट्), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; parasmaipada
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; genitive singular
अतिकेnear (him)
अतिके:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootअतिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; locative singular (‘near’)
वैराजस्थम्situated in (the realm) Vairāja
वैराजस्थम्:
विशेषण (Adjectival to ‘उपासीनम्’)
TypeAdjective
Rootवैराज + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: ‘वैराजे स्थः’ (located in Vairāja)
उपासीनम्seated
उपासीनम्:
कर्म (Karma; object described—Brahmā)
TypeAdjective
Rootउप + √आस् (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त/शतृ (present participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘sitting/attending’
धर्मेणwith Dharma
धर्मेण:
सह/करण (Instrument/association)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental singular
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
भवेनwith Bhava (Śiva)
भवेन:
सह/करण (Instrument/association)
TypeNoun
Rootभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; instrumental singular
चand
च:
सम्बन्ध (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)