Shloka 127
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
चतुर्युगसहस्रान्तमहर्यद्ब्रह्मणो विदुः / रात्रिं युगसहस्रान्तां ते ऽहोरात्रविदो जनाः
Transliteration
caturyugasahasrāntamaharyadbrahmaṇo viduḥ / rātriṃ yugasahasrāntāṃ te 'horātravido janāḥ
Translation
通晓昼夜之理者说：梵天之一日，等同于一千次四纪（Caturyuga）之终；其一夜亦等同于一千次纪轮之终。
Word by Word
चतुर्-युग-सहस्र-अन्तम्ending with a thousand sets of four yugas
चतुर्-युग-सहस्र-अन्तम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootचतुर् (संख्या) + युग (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formबहुपद-तत्पुरुष (चतुर्युगानां सहस्रस्य अन्तः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; qualifying अहः
अहःday
अहः:
कर्म (Karma/Object of viduḥ)
TypeNoun
Rootअहन्/अहः (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
यत्which
यत्:
कर्म (Karma/Object apposition)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; relative pronoun referring to अहः
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; Genitive singular
विदुःknow
विदुः:
क्रिया (Verb)
TypeVerb
Root√विद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; 'they know'
रात्रिम्night
रात्रिम्:
कर्म (Karma/Object of viduḥ understood)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; Accusative singular
युग-सहस्र-अन्ताम्ending with a thousand yugas
युग-सहस्र-अन्ताम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootयुग (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (युगानां सहस्रस्य अन्तः); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; qualifying रात्रिम्
तेthose
ते:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
अहोरात्र-विदःknowers of day and night
अहोरात्र-विदः:
कर्ता (Karta/Subject apposition)
TypeNoun
Rootअहोरात्र (प्रातिपदिक) + विद् (कृदन्त-प्रातिपदिक: विद्-शब्द)
Formतत्पुरुष-समास (अहोरात्रं विदन्ति); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural
जनाःpeople
जनाः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; Nominative plural