
Rudra-prasava-varṇana (The Manifestation and Naming of Rudra / Nīlalohita)
本章以对话展开:圣仙询问在当今劫中大自在天—鲁陀罗(Mahādeva-Rudra)的显现(prādurbhāva),因为先前对创世仅作概述。苏多答曰:他已略述最初创生(ādi-sarga)的起源,今将详说与鲁陀罗出现相关的诸名号及其身相/形体(tanū)。在劫初,主宰观想得一与自身等同之子,遂现婴儿尼罗罗希多(Nīlalohita)。婴儿悲啼甚烈,引发梵天正式赐名。每当被问“为何啼哭?”,婴儿便请求新的名号;梵天依次授予鲁陀罗诸称,如Rudra、Bhava、Śarva、Īśāna、Paśupati、Bhīma等,从而确立鲁陀罗多重身份与职司的分类范式。由此,赐名成为宇宙论的编目之法,使鲁陀罗安置于Sarga/Pratisarga的叙事脉络,并为后续关于流出、眷属与谱系—宇宙关联的展开作准备。
Verse 1
इति श्री ब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते पूर्वभागे द्वितीये ऽनुषङ्गपादे रुद्रप्रसववर्णनं नाम नवमो ऽध्यायः ऋषिरुवाच अस्मिन्कल्पे त्वया नोक्तः प्रादुर्भावो महात्मनः / महादेवस्य रुद्रस्य साधकैरृषिभिः सह
如是,在《圣·梵卵大往世书》中,风神(Vāyu)所宣说的前分第二附章之中,第九章名为《鲁陀罗诞生之叙》。仙人说道:“大德啊,于此劫中,你尚未讲述大天鲁陀罗与修行诸仙同现之事。”
Verse 2
सूत उवाच उत्पत्तिरादिसर्गस्य मया प्रोक्ता समासतः / विस्तरेण प्रवक्ष्यामि नामानि तनुभिः सह
苏多说道:“我已略说初始创造(ādi-sarga)的起源;如今我将详述诸名,并连同其诸身相(tanu)一并宣说。”
Verse 3
पत्नीषु जनयामास महादेवः सुतान्बहून / कल्पेष्वन्येष्वतीतेषु ह्यस्मिन्कल्पे तु ताञ्शृणु
大天(Mahādeva)在诸位妻中生下众多 पुत्र子。往昔其他诸劫亦复如是;然于此劫之事,且听我说。
Verse 4
कल्पादावात्मनस्तुल्यं सुतमध्यायत प्रभुः / प्रादुरा सीत्ततोङ्के ऽस्य कुमारो नीललोहितः
在劫初,主宰观想一位与自身等同之子;随即在其怀中显现一位童子,名为“尼罗罗希多”(Nīlalohita)。
Verse 5
रुरोद सुस्वरं घोरं निर्दहन्निव तेजसा / दृष्ट्वा रुदन्तं सहसा कुमारं नीललोहितम्
他以清亮而可怖之声啼哭,仿佛以威光焚灼。忽见名为尼罗罗希多的童子哭泣不止,(众皆惊异)。
Verse 6
किं रोदिषि कुमारेति ब्रह्मा तं प्रत्यभाषत / सो ऽब्रवीद्देहि मे नाम प्रथमं त्वं पितामह
梵天对他说:“童子啊,你为何哭泣?”他答道:“祖父神(Pitamaha)啊,请先赐我一个名号。”
Verse 7
रुद्रस्त्वं देव नामासि स इत्युक्तो ऽरुदत्पुनः / किं रोदिषि कुमारेति ब्रह्मा तं प्रत्यभाषत
梵天说:“天神啊,你名为‘鲁陀罗’。”他听后又哭了。梵天便问:“童子啊,你为何哭泣?”
Verse 8
नाम देहि द्वितीयं मे इत्युवाच स्वयंभुवम् / भवस्त्वं देवनाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः
他对自生的梵天说:“请赐我第二个名号。”梵天说:“以天神之名,你是‘婆伐(Bhava)’。”他听后又哭了。
Verse 9
किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं प्रत्युवाच ह / तृतीयं देहि मे नाम इत्युक्तः सो ऽब्रवीत्पुनः
梵天对那哭泣者说:“你为何哭泣?”他又说:“请赐我第三个名号。”
Verse 10
शर्वस्त्वं देव नाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः / किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं प्रत्युवाच ह
梵天说:“天神啊,你名为‘舍尔瓦(Śarva)’。”他听后又哭了。梵天对那哭泣者说:“你为何哭泣?”
Verse 11
चतुर्थ देहि मे नाम इत्युक्तः सो ऽब्रवीत्पुनः / ईशानो देवनाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः
“请赐我第四个名号。”他又说道。被告知“你在诸天之中名为‘伊沙那(Īśāna)’”时,他又再次哭泣。
Verse 12
किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं पुनरब्रवीत् / पञ्चमं नाम देहीति प्रत्युवाच स्वयंभुवम्
梵天又对那哭泣者说道:“你为何哭泣?”他回答自生者:“请赐我第五个名号。”
Verse 13
पशूनां त्वं पतिर्देव इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः / किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं पुनरब्रवीत्
当被告知“神啊,你是众生(paśu)的主宰”时,他又哭了。梵天再次对那哭泣者说:“你为何哭泣?”
Verse 14
षष्ठं वै देहि मे नाम इत्युक्तः प्रत्युवाच तम् / भीमस्त्वं देव नाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः
“请赐我第六个名号。”他如此说道并作了回应。被告知“你在诸天之中名为‘毗摩(Bhīma)’”时,他又再次哭泣。
Verse 15
किं रोदिषीति तं ब्रह्मा रुदन्तं पुनरब्रवीत् / सप्तमं देहि मे नाम इत्युक्तः प्रत्युवाच ह
梵天又对那哭泣者说道:“你为何哭泣?”他回答说:“请赐我第七个名号。”他便如此作答。
Verse 16
उग्रस्त्वं देव नाम्नासि इत्युक्तः सो ऽरुदत्पुनः / तं रुदन्तं कुमारं तु मारोदीरिति सो ऽब्रवीत्
当对他说“你的名号是乌格罗天”时,他又再次哭泣。对那哭泣的童子,他说道:“Mā rodīḥ,莫哭。”
Verse 17
सो ऽब्रवीदष्टमं नाम देहि मे त्वं विभो पुनः / त्वं महादेवनामासि इत्युक्तो विरराम ह
他又说道:“至高的主啊,请再赐我第八个名号。”当被告知“你的名号是摩诃提婆”时,他便止息安静。
Verse 18
लब्ध्वा नामानि चैतानि ब्रह्माणं नीललोहितः / प्रोवाच नाम्नामेतेषां स्थानानि प्रदिशेति ह
得此诸名后,尼罗罗希多对梵天说道:“请指示这些名号所安住的处所。”
Verse 19
ततो विसृष्टास्तनव एषां नाम्ना स्वयंभुवा / सूर्यो जलं मही वायुर्व ह्निराकाशमेव च
于是自生的梵天依这些名号化现其身:太阳、水、大地、风、火与虚空。
Verse 20
दीक्षिता ब्राह्मणश्चन्द्र इत्येवं ते ऽष्टधा तनुः / तेषु पूज्यश्च वन्द्यश्च नमस्कार्यश्च यत्नतः
又有受灌顶者、婆罗门与月神——如此你的身相成八种。于其中,每一种都应当恭敬供奉、礼赞并勤恳顶礼。
Verse 21
प्रोवाच तं पुनर्ब्रह्मा कुमारं नीललोहितम् / यदुक्तं ते मया पूर्वं नाम रुद्रेति वै विभो
随后梵天又对那位名为尼罗罗希多的童子说道:“大威者啊,如我先前所言,你的名号确实是‘鲁陀罗’。”
Verse 22
तस्यादित्यतनुर्नाम्नः प्रथमा प्रथमस्य ते / इत्युक्ते तस्य यत्तेजश्चक्षुस्त्वासीत्प्रकाशकम्
在你最初的名号中,第一个是“阿底提耶坦努”;此言既出,他的光辉便如能照明的眼目一般。
Verse 23
विवेश तत्तदादित्यं तस्माद्रुद्रो ह्यसौ स्मृतः / उद्यतमस्तं यन्तं च वर्जयेद्दर्शनेरविम्
那光辉进入了那位太阳神之中;因此他被称念为“鲁陀罗”。太阳初升、将落及当空之时,都应避免直视。
Verse 24
शश्वच्च जायते यस्माच्छश्वत्संतिष्ठते तु यत् / तस्मात्मूर्यं न वीक्षेत आयुष्कामः शुचिः सदा
既由彼而常生,亦于彼而常住;因此,欲求寿命而常清净者,不应直视头顶当空之日。
Verse 25
अतीतानागतं रुद्रं विप्रा ह्याप्याययन्ति यत् / उभे संध्ये ह्युपासीना गृणन्तः सामऋग्यजुः
婆罗门们于晨昏二时端坐修持,吟诵《娑摩》《梨俱》《夜柔》之赞歌,以令遍摄过去与未来的鲁陀罗得以充盈欢悦。
Verse 26
उद्यन्स तिष्ठते ऋक्षु मध्याह्ने च यजुःष्वथ / सामस्वथापराह्णे तु रुद्रः संविशति क्रमात्
黎明时他安住于《梨俱吠陀》,正午时在《夜柔吠陀》;至午后,鲁陀罗依次入于《娑摩吠陀》。
Verse 27
तस्माद्भवेन्नाभ्युदितो बाह्यस्तमित एव च / न रुद्रम्प्रति मेहेत सर्वावस्थं कथं चन
因此他既非升起,亦非外出,更非沉没;在任何境况下,都不可对鲁陀罗行不净之事。
Verse 28
एवं युक्तान् द्विजान् देवो रुद्रस्तान्न हिनस्ति वै / ततो ऽप्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं नीललोहितम्
如此,天神鲁陀罗确不伤害守持法度的二生者;于是梵天又对那位“青赤色”的神明开口。
Verse 29
द्वितीयं नामधेयं ते मया प्रोक्तं भवेति यत् / एतस्यापो द्वितीया ते तनुर्नाम्ना भवत्विति
我已为你宣说第二个名号为“婆伐(Bhava)”;而与此相应,你的第二身当以“阿波(Āpaḥ)——诸水”之名而著称。
Verse 30
इत्युक्ते त्वथ तस्यासीच्छरीरस्थं रसात्मकम् / विवेश तत्तदा यस्तु तस्मादापो भवः स्मृतः
此言既出,他体内所住、以“味(rasa)”为性的精华便进入其中;正因那味精当时入内,所以“阿波(诸水)”被称念为“婆伐(Bhava)”。
Verse 31
यस्माद्भवन्ति भूतानि ताभ्यस्ता भावयन्ति च / भवनाद्रावनाच्चैव भूतानामुच्यते भवः
一切众生由彼而生,亦由彼而得滋养;以其能生能流,故称为“婆婆(Bhava)”。
Verse 32
तस्मान्मूत्रं पुरीषं च नाप्सु कुर्वीत कर्हिचित् / न निष्ठीवेन्नावगाहेन्नैव गच्छेच्च मैथुनम्
因此,切不可在水中小便或大便;不可向水中吐唾,不可在水中潜没沐浴,亦不可在水边行淫。
Verse 33
न चैताः परिचक्षीत वहन्त्यो वा स्थिता अपि / मैध्यामेध्यास्त्वपामेतास्तनवो मुनिभिः स्मृताः
亦不可对这些水——无论流动或静止——以过失之眼相视;因为水之诸形,圣贤记为既可清净亦可不净。
Verse 34
विवर्णरसगन्धाश्च वर्ज्या अल्पाश्च सर्वशः / अपां योनिः समुद्रस्तु तस्मात्तं कामयन्ति ताः
凡色、味、香变异之水,以及过于稀少之水,皆应尽弃;大海为诸水之胎藏,故众水皆向彼而趋。
Verse 35
मध्याश्चैवामृता ह्यापो भवन्ति प्राप्य सागरम् / तस्मादपो न रुन्धीत समुद्रं कामयन्ति ताः
水至大海,则变得甘美如甘露;是故不可阻遏水流,因为众水皆恋慕大海。
Verse 36
न हिनस्ति भवो देवो य एवं ह्यप्सु वर्तते / ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा कुमारं नीललोहितम्
居于水中的婆婆(Bhava)神不加害于任何人。于是梵天又对青赤色的童子尼罗罗希多说道。
Verse 37
शर्वेति यत्तृतीयं ते नाम प्रोक्तं मया विभो / तस्य भूमिस्तृतीयस्य तनुर्नाम्ना भवत्त्वियम्
大能者啊!我已宣说你第三个名号为“舍婆(Śarva)”;愿此大地成为那第三名号之身(tanu),以名而立。
Verse 38
इत्युक्ते यत्स्थिरं तस्य शरीरे ह्यस्थिसंज्ञितम् / विवेश तत्तदा भूमिं यस्मात्सा शर्व उच्यते
此言既出,他身中坚固之分、名为“阿斯提(asthi,骨)”者,当时入于大地;因此她被称为“舍婆(Śarva)”。
Verse 39
तस्मात्कृष्टेन कुर्वीत पुरीषं मूत्रमेव च / न च्छायायां तथा मार्गे स्वच्छायायां न मेहयेत्
因此,应在适当预备之处大小便;不可在阴影处、道路上,亦不可对着自己的影子小便。
Verse 40
शिरः प्रावृत्य कुर्वीत अन्तर्धाय तृणैर्महीम् / एवं यो वर्तते भूमौ शर्वस्तं न हिनस्ति वै
当覆其首,以草掩地而隐秘行之。凡在大地上如此行持者,舍婆(Śarva)确不加害于他。
Verse 41
ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा कुमारं नीललोहितम् / ईशानेति चतुर्थ ते नाम प्रोक्तं मयेह यत्
于是梵天又对青赤色的童子尼罗罗希多说道:“伊沙那(Īśāna)”,这是我在此宣说的你第四个圣名。
Verse 42
चतुर्थस्य चतुर्थी तु वायुर्नाम्ना तनुस्तव / इत्युक्ते यच्छरीरस्थं पञ्चधा प्राणसंज्ञितम्
你第四位的第四种形体名为“风(Vāyu)”;此言既出,住于其身的“普拉那(prāṇa)”便分为五种。
Verse 43
विवेश तस्य तद्वायुमीशानस्तन मारुतः / तस्मान्नैनं परिवदेत्प्रवान्तं वायुमीश्वरम्
随后,具伊沙那之相的玛鲁特进入那风之中;因此,切莫诋毁那流行不息的风之主宰。
Verse 44
यज्ञैर्व्यवहरन्त्येनं ये वै परिचरन्ति च / एवं युक्तं महेशानो नैव देवो हिनस्ति तम्
凡以祭祀(yajña)与之相应并奉事者——如此相应之人,承大自在天(Maheśāna)护佑,诸天亦不能加害。
Verse 45
ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं ध५म्लमीश्वरम् / नाम यद्वै पशुपतिरित्युक्तं पञ्चमं मया
随后梵天又对那烟色的自在天形相之神说道:“帕舒帕提(Paśupati)”——这是我所宣说的你第五个圣名。
Verse 46
पञ्चमी पञ्चम स्यैषा तनुर्नाम्नाग्निरस्तु ते / इत्युक्ते यच्छरीरस्थं तेजस्तस्योष्णसंज्ञितम्
“噢,般遮弥,此第五之身当以‘阿耆尼(火神)’为名归于汝。”言毕,其身中所住之光威,被称为“乌什那”,即圣热。
Verse 47
विवेश तत्तदा ह्यग्निं तस्मात्पशुपतिस्तु सः / यस्मादग्निः पशुश्चासीद्यस्मात्पाति पशूंश्च सः
于是那光威进入阿耆尼;因此他被称为“帕舒帕提(众生之主)”。因为他既为火亦为“帕舒”,并且他守护一切帕舒众生。
Verse 48
तस्मात्पशुपतेस्तस्य तनुरग्निर्निरुच्यते / तस्मादमेद्यं न दहेन्न च पादौ प्रतापयेत्
因此,帕舒帕提之身被宣说为“阿耆尼”。故他不焚烧不净之物,也不灼热其双足。
Verse 49
अधस्तान्नोपदध्याच्च न चैनमतिलङ्घयेत् / नैनं पशुपतिर्देव एवं युक्तं हिनस्ति वै
不可在其下置物,亦不可跨越其上。如此守持者,天神帕舒帕提决不加害。
Verse 50
ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं श्वेतपिङ्गलम् / षष्टं नाम मया प्रोक्तं तव भीमेति यत्प्रभो
随后,梵天又对那白而微赤的神说道:“主啊,我已宣说你第六之名为‘毗摩’。”
Verse 51
आकाशं तस्य नाम्नस्तु तनुः षष्ठी भवत्विति / इत्युक्ते सुषिरं तस्य शरीरस्थमभूच्च यत्
当宣说“愿‘虚空(ākāśa)’成为其名之第六身”之时,他体内原有的空隙便化为虚空之形。
Verse 52
विवेश तत्तदाकाशं तस्माद्भीमस्य सा तनुः / यदाकाशे स्मृतो देवस्तस्मान्ना संवृतः क्वचित्
他融入那虚空之中;因此毗摩的那一身成为虚空之体。于虚空中忆念之神,处处无所遮蔽。
Verse 53
कुर्यान्मूत्रं पुरीषं वा न भुञ्जीत पिबेन्न वा / मैथुनं वापि न चरेदुच्छिष्टानि च नोत्क्षिपेत्
不可小便或大便;不可饮食;不可行淫;亦不可抛弃不净之余食(ucchiṣṭa)。
Verse 54
न हिनस्ति च तं देवो यो भीमे ह्येवमाचरेत् / ततो ऽब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं सबलं प्रभुम्
凡于毗摩如是行持者,神不加害于他。于是梵天又对那位具力之主神再度开示。
Verse 55
सप्तमं यन्मया प्रोक्तं नामोग्रेति तव प्रभो / तस्य नाम्नस्तनुस्तुभ्यं द्विजो भवति दीक्षितः
主啊,我所宣说的第七圣名为“奥格拉(Ogra)”;凭此名之身,受灌顶(dīkṣā)的二生者便归属于你、奉献于你。
Verse 56
एवमुक्ते तु यत्तस्य चैतन्यं वै शरीरगम् / विवेश दीक्षितं तद्वै ब्राह्मणं सोमयाजिनम्
如此说罢,他那寄居于身的觉识,确实进入了已受灌顶的苏摩祭司婆罗门之中。
Verse 57
तावत्कालं स्मृतो विप्र उग्रो देवस्तु दीक्षितः / तस्मान्नेमं परिवदेन्नाश्लीलं चास्य कीर्त्तयेत्
在那段期间,应忆念那位婆罗门为已受灌顶的“乌格罗·天”;因此不可诽谤他,也不可宣说关于他的淫秽之语。
Verse 58
ते हरन्त्यस्य पाप्मानं ये वै परिवदन्ति तम् / एवं युक्तान् द्विजानुग्रो देवस्तान्न हिनस्ति वै
凡诽谤他者,反而夺去他的罪垢;因此,乌格罗·天绝不加害于如法守持的二生者。
Verse 59
ततोब्रवीत्पुनर्ब्रह्मा तं देवं भास्करद्युतिम् / अष्टमं नाम यत् प्रोक्तं महादेवेति ते मया
随后,梵天又对那位光辉如日的天神说道:“我向你宣说的第八个名号,乃是‘摩诃提婆’。”
Verse 60
तस्य नाम्नो ऽष्टमस्यास्तु तनुस्तुभ्यं तु चन्द्रमाः / इत्युक्ते यन्मन स्तस्य संकल्पकमभूत्प्रभोः
愿那第八名号之身相,于你成为月神;此言既出,彼主之心遂成坚固之誓愿。
Verse 61
विवेश तच्चन्द्रमसं महादेवस्ततः शशी / तस्माद्विभाव्यते ह्येष महादेवस्तु चन्द्रमाः
大天(摩诃提婆)进入那月轮之中;于是成了“娑尸”。因此人们观想此月即是大天本身。
Verse 62
अमावास्यां न वै छिन्द्याद्वृक्षगुल्मौषधीर्द्विजः / महादेवः स्मृतः सोमस्तस्यात्मा ह्यौषधीगणः
在无月日(阿摩婆娑)之夜,二次生者不可砍伐树木、灌木与药草。苏摩被忆念为大天;众药草即是其自性。
Verse 63
एवं यो वर्त्तते चैह सदा पर्वणि पर्वणि / न हन्ति तं महादेवो य एवं वेद तं प्रभुम्
凡于世间在每个斋期(parva)都恒常如是行持,并如此了知主宰者者,大天不加诛灭于彼。
Verse 64
गोपायति दिवादित्यः प्रजा नक्तं तु चन्द्रमाः / एकरात्रौ समेयातां सूर्या चन्द्रमसावुभौ
白昼由日神护持众生,夜间由月神护持。于同一夜——无月夜——日与月二者相会。
Verse 65
अमावास्यानिशायां तु तस्यां युक्तः सादा भवेत् / रुद्राविष्टं सर्वमिदं तनुभिर्न्नामभिश्च ह
于无月之夜,当恒常守持戒律、专注相应。此一切皆为鲁陀罗所充满——以其诸身与诸名而遍在。
Verse 66
एकाकी चश्चरत्येष सूर्यो ऽसौ रुद्र उच्यते / सूर्यस्य यत्प्रकाशेन वीक्षन्ते चक्षुषा प्रजाः
此日轮独自行行,故称为“鲁陀罗”。众生凭借太阳之光,方能以眼目观见万物。
Verse 67
मुक्तात्मा संस्थितो रुद्रः पिबत्यंभो गभस्तिभिः / अद्यते पीयते चैव ह्यन्नपानादिकाम्यया
解脱之灵的鲁陀罗安住不动,以其光线饮水。因对饮食之欲,遂有食与饮之行。
Verse 68
तनुरंबूद्भवा सा वै देहेष्वेवोपचीयते / यया धत्ते प्रजाः सर्वाः स्थिरीभूतेन तेजसा
由水而生的此身,在诸身之中增长。凭借已然稳固的光威,它承持一切众生。
Verse 69
पार्थिवी सा तनुस्तस्य साध्वी धारयते प्रजाः / या च स्थिता शरीरेषु भूतानां प्राणवृत्तिभिः
其属地之清净身,承载众生;并以诸般气息之运作,安住于一切有情之身中。
Verse 70
वातात्मिका तु चैशानी सा प्राणः प्राणिनामिह / पीताशितानि पचति भूतानां जठरेष्विह
具风性之伊舍尼,即此世众生之气息(普拉那)。在诸有情之腹中,所饮所食皆由她消化。
Verse 71
तनुः पाशुपती तस्य पाचकः सो ऽग्निरुच्यते / यानीह शुषिराणि स्युर्देहेष्वन्तर्गतानि वै
他的身躯称为“帕舒帕蒂”;其中烹炼消化之火称为“阿耆尼”。凡诸众生之身内所含一切孔隙空腔,亦皆在此所指。
Verse 72
वायोः संचरणार्थानि भीमा सा प्रोच्यते तनुः / वैतान्यादीक्षितानां तु या स्थितिर्ब्रह्मवादिनाम्
为风神(Vāyu)运行而设的身相称为“毗摩”。而受“维坦尼亚”等灌顶的梵语论者之所住之境,亦如是。
Verse 73
तनुरुग्रात्मिका सा तु तेनोग्रो दीक्षितः स्मृतः / यत्तु संकल्पकं तस्य प्रजास्विह समास्थितम्
此身相具“乌格罗”之性;因此他被忆为受“乌格罗”之灌顶者。至于他的“誓愿/意志”(saṅkalpa),则安住于此世诸众生之中。
Verse 74
सा तनुर्मानसी तस्य चन्द्रमाः प्राणिषु स्थितः / नवोनवो यो भवति जायमानः पुनःपुनः
此乃他的意生之身;月神(Candra)安住于诸有情之中。他一次又一次地出生,常常更新,恒为新月。
Verse 75
पीयते ऽसौ यथाकालं विबुधैः पितृभिः सह / महादेवो ऽमृतात्मा स चन्द्रमा अम्मयः स्मृतः
此月神按其时节为诸天与祖灵(pitṛ)所共饮。具不死甘露之体的摩诃提婆即是此月;他被忆为“甘露充满者”。
Verse 76
तस्य या प्रथमा नाम्ना तनू रौद्री प्रकीर्त्तिता / पत्नी सुवर्च्चला तस्याः पुत्रश्चास्य शनैश्चरः
他的第一种形体以“劳德丽”(Raudrī)之名著称;其配偶为“苏瓦尔恰拉”(Suvarccalā),其子为“沙奈施遮罗”(Śanaiścara)。
Verse 77
भवस्य या द्वितीया तु आपो नाम्ना तनुः स्मृता / तस्या धात्री स्मृता पत्नी पुत्रश्च उशना स्मृतः
婆伐(Bhava)的第二种形体被忆为“阿婆”(Āpaḥ,水)。其配偶为“达特丽”(Dhātrī),其子为“乌舍那”(Uśanā)。
Verse 78
शर्वस्य या तृतीयस्य नाम्नो भूमिस्तनुः स्मृता / तस्याः पत्नी विकेशी तु पुत्रो ऽस्याङ्गारकः स्मृतः
沙尔瓦(Śarva)的第三种形体被忆为“部弥”(Bhūmi,大地)。其配偶为“毗计施”(Vikeśī),其子为“安伽罗迦”(Aṅgāraka)。
Verse 79
ईशानस्य चतुर्थस्य नाम्ना वातस्तनुस्तु या / तस्याः पत्नी शिवा नाम पुत्रश्चास्या मनोजवः
伊沙那(Īśāna)的第四种形体被忆为“伐多”(Vāta,风)。其配偶名“湿婆”(Śivā),其子为“摩诺阇婆”(Manojava)。
Verse 80
अविज्ञातगतिश्चैव द्वौ पुत्रौ चानिलस्य तु / नाम्ना पशुपतेर्या तु तनुरग्निर्द्विजैः स्मृता
阿尼罗(Anila)另有两子,其行迹不可知;而被婆罗门所忆念的,是牧主(Paśupati)名为“阿耆尼”(Agni,火)的形体。
Verse 81
तस्याः पत्नी स्मृता स्वाहा स्कन्दस्तस्याः सुतः स्मृतः / नाम्ना षष्ठस्य या भीमा तनुराकाशमुच्यते
他的妻子被记为“斯瓦哈(Svāhā)”,她的儿子被称为“斯坎达(Skanda)”。名为“第六(Ṣaṣṭha)”的可畏者毗摩(Bhīmā),其身被称作“虚空(Ākāśa)”。
Verse 82
दिशः पत्न्यः स्मृतास्तस्य स्वर्गश्चापि सुतः स्मृतः / अग्रा तनुः सप्तमी या दीक्षितो ब्राह्मणः स्मृतः
他的诸妻被记为诸方(方向),他的儿子也被称为“天界(Svarga)”。第七之身名“阿格拉(Agrā)”,被说为受过灌顶(dīkṣā)的婆罗门。
Verse 83
दीक्षा पत्नी स्मृता तस्याः संतानः पुत्र उच्यते / नाम्नाष्टमस्य महस्तनुर्या चन्द्रमाः स्मृतः
她的妻被记为“迪克沙(Dīkṣā)”,而“桑塔那(Saṃtāna)”被称为其子。第八名为“摩诃(Mahaḥ)”,其身被记为“月神(Candramā)”。
Verse 84
तस्य वै रोहिणी पत्नी पुत्रस्तस्य बुधः स्मृतः / इत्येतास्तनवस्तस्य नामभिः सह कीर्तिताः
他的妻为“罗希尼(Rohiṇī)”,其子被记为“布陀(Budha)”。如是,他的诸身相皆连同名号一并宣说。
Verse 85
तासु वन्द्यो नमस्यश्च प्रतिनामतनूषु वै / सूर्येप्सूर्व्यां तथा वायावग्नौ व्योम्न्यथ दीक्षिते
在这些各各名相之身中,他皆应受礼敬与顶礼:在日神中、在大地中、在风神中、在火神中、在虚空中,亦在受灌顶者(dīkṣita)之中。
Verse 86
भक्तैस्तथा चन्द्रमसि भत्तया वन्द्यस्तु नामभिः / एवं यो वेत्ति तं देवं तनुभिर्नामभिश्च ह
信众亦当于月轮之境,以虔敬(bhakti)称念圣名而礼拜。如此知晓彼天神者,连同其诸身相与名号皆明了。
Verse 87
प्रजावानेति सायुज्यमीश्वरस्य भवस्य सः / इत्येतद्वो मया प्रोक्तं गुह्यं भीमास्य यद्यशः
以“具众生者(Prajāvān)”之名,他得与主宰婆婆(Bhava,伊湿伐罗)同一(sāyujya)。此乃我告汝等之秘义,关乎毗摩阿斯耶之声名。
Verse 88
शन्नो ऽस्तु द्विपदे विप्राः शन्नो ऽस्तु च चतुष्पदे / एतत्प्रोक्तमिदानीं च तनूनां नामभि सह / महादेवस्य देवस्य भृगोस्तु शृणुत प्रजाः
婆罗门诸贤,愿二足者得安,愿四足者亦得安。今已连同诸“身相(tanu)”之名而宣说;众生啊,当听由婆利古所述之大天(Mahādeva)、诸天之天的威德。
This Adhyāya is not a royal or sage vaṃśa catalogue; it functions as a theogonic classification sequence, organizing Rudra’s identities through successive epithets rather than enumerating Solar/Lunar dynasties.
None in the sampled passage and chapter theme: the focus is Kalpa-beginning manifestation and name-taxonomy, not bhuvana-kośa distances, dvīpa measurements, or planetary intervals.
This chapter is not part of the Lalitopākhyāna segment; it belongs to a creation/emanation discourse centered on Rudra’s manifestation and naming, rather than Śākta vidyā/yantra exegesis or the Bhaṇḍāsura cycle.