
Pitṛgaṇa-Vibhāga (Classification of the Pitṛs) and the Śrāddha–Soma Nourishment Cycle
本章以布里哈斯帕提(Bṛhaspati)的教诲展开:他列举在天界(Svarga)受敬奉的祖灵众(Pitṛgaṇa),并分为有形的 mūrta 与无形的 amūrta 两类;又许诺说明其诸界(loka)、显现方式(visarga)及亲缘谱系(女儿与外孙),使宇宙地理与族谱相互贯通。文中指出“相续界”(Saṃtānaka-loka)为光明无形祖灵之驻处,他们是生主(Prajāpati)之子,并与维罗阇(Virāj)相系,故称“Vairāja”。随后阐明祭仪—宇宙的循环交换:施行 śrāddha 供养可滋养祖灵;祖灵得养则增益苏摩(Soma);苏摩强盛又复苏诸界,明示人间礼祭维系宇宙生机。叙事继而转入神话谱系:与祖灵相关的意生女梅那(Menā),她与喜马瓦特(Himavat)的联系及山岳子嗣如迈那迦(Maināka)、克兰遮(Krāñca);并述三女阿帕尔那(Aparṇā)、一叶女(Ekaparṇā)、一帕塔拉女(Ekapāṭalā)。她们以苦行(tapas)修持:或仅食一叶、或仅取一朵 pāṭalā、或绝食;终因母语而称阿帕尔那为乌玛(Umā),以苦行之力奠定神圣名号,并宣示 tapas 为创造与安定世界之力,随大地长存而护持不息。
Verse 1
एति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे पितृकल्पो नाम नवमो ऽध्यायः // ९// बृहस्पतिरुवाच सप्तैते जयतां श्रेष्ठाः स्वर्गे पितृगणाः स्मृताः / चत्वारो मुर्त्तिमन्तश्च त्रयस्तेषाममूर्त्तयः
如是,在圣《梵卵大摩诃往世书》(Brahmāṇḍa Mahāpurāṇa)中,由风神(Vāyu)宣说,于中部第三“序说分”(Upoddhāta-pāda)之第九章,名为“祖灵仪轨”(Pitṛkalpa)。布里哈斯帕提说道:在天界,这七类祖灵众被忆念为胜者中最殊胜者;其中四者具形,三者无形。
Verse 2
तेषां लोकान्विसर्गं च कीर्त्तयिष्ये निबोधत / यावै दुहितरस्तेषां दौहित्राश्चेव ये स्मृताः
我将颂述他们诸世界的流出与展开;汝等当谛听。凡其诸女,以及经由女系所记载的外孙等,皆当述及。
Verse 3
लोकाः संतानका नाम यत्र तिष्ठन्ति भास्वराः / अमूर्त्तयः पितृगणास्ते वै पुत्राः प्रजापतेः
有名为“相续界(Saṃtānaka)”的诸世界,光辉的、无形的祖灵众居于其间;他们实为生主(Prajāpati)之子。
Verse 4
विराजस्य द्विजश्रेष्ठा वैराजा इति विश्रुताः / एते वै पितरस्तात योगानां योगवर्धनाः
婆罗门中最胜者啊,属于毗罗阇(Virāj)者,世称“毗罗阇众(Vairāja)”。孩子啊,他们即是祖灵(Pitṛ),能增长诸瑜伽之力。
Verse 5
अप्याययन्ति ये नित्यं योगायोगबलेन तु / श्राद्धैराप्यायितास्ते वै सोममाप्याययन्ति च
凡以瑜伽与非瑜伽之力恒常使之充盈者;当他们因施行施罗陀(śrāddha)而得满足时,也使苏摩(Soma)充盈。
Verse 6
आप्यायितस्ततः सोमो लोकानाप्याययत्युत / एतेषां मानसी कन्या मेना नाम महागिरेः
于是被滋养的苏摩也滋养诸世界。在他们之中,有一位由意念所生的少女,名为梅那(Menā),乃大山(Mahāgiri)之女。
Verse 7
पत्नी हिमवतः पुत्रो यस्या मैनाक उच्यते / पर्वतप्रवरः सो ऽथ क्रैञ्चश्चास्य गिरेः सुतः
喜马瓦特之妻所生之子,名为“迈那迦”,乃群山之最胜;而那座山的儿子亦名“克然叉”。
Verse 8
तिस्रः कन्यास्तु मेनायां जनयामास शैलाराट् / अपर्णामेकपर्णां च तृतीयामेकपाटलाम्
在梅那之中,山王生下三位女儿:阿帕尔那、埃迦帕尔那,以及第三位埃迦帕塔拉。
Verse 9
न्यग्रोधमे कपर्णा तु पाठलं त्वेकपाटला / आशिते द्वे अपर्णा तु ह्यनिकेता तपो ऽचरत्
埃迦帕尔那以榕树之食为养;埃迦帕塔拉以帕塔拉花为食;而阿帕尔那舍弃二者,无所依止而修苦行。
Verse 10
शतं वर्षसहस्राणां दुश्चरं देवदानवैः / आहारमेकपर्णेन ह्येकपर्णा समाचरत्
埃迦帕尔那修行十万年之苦行,连天神与阿修罗亦难为;她仅以一片叶为食而自持。
Verse 11
पाटलेनैव चैकेन व्यदधादेकपाटला / पूर्णे वर्षसहस्रे द्वे चाहारं वै प्रजक्रतुः
埃迦帕塔拉仅以一朵帕塔拉花为食;及至两千年圆满,她们二人甚至连饮食也一并舍弃。
Verse 12
एका तत्र निराहारा तां माता प्रत्यभाषत / निषेधयन्ती सोमेति मातृस्रेहेन दुःखिता
彼处有一少女绝食不食;其母遂对她说道——因母爱而忧伤,出言劝止,呼曰:“索梅!”
Verse 13
सा तथोक्ता तदापर्णा देवी दुश्चरचारिणी / उमेति हि महाभागा त्रिषु लोकेषु विश्रुता
她既被如此称呼,那位行持艰苦苦行的女神当时得名“阿帕尔那”;而这位大福德者亦以“乌玛”之名闻名三界。
Verse 14
तथैव नाम्ना तेनासौ निरुक्तोक्तेन कर्मणा / एतत्तु त्रिकुमारीकं जगत्स्थावरजङ्ग मम्
正如《尼鲁克塔》所释,由于那一行为,她便得此名号。此“三级女”之事,遍闻于世间一切不动与有情众生之中。
Verse 15
एतासां तपसा सृष्टं यावद्भूमिर्द्धरिष्यति / तपःशरीरास्ताः सर्वास्थिस्रो योगबलान्विताः
由这些圣女之苦行所成就者,将随大地承载而久住。她们皆以苦行为身,几至唯余白骨,却具足瑜伽之力。
Verse 16
सर्वास्ताः सुमहाभागाः सर्वाश्च स्थिरयौवनाः / सर्वाश्च ब्रह्मवादिन्यः सर्वाश्चैवोर्ध्वरेतसः
她们皆为大福德者,皆具不变之青春;皆为宣说梵理之女行者,皆为“上行精气”(清净自制)之人。
Verse 17
उमा तासां वरिष्ठा च श्रेष्ठा च वरवर्णिनी / महायोगबलोपेता महादेवमुपस्थिता
在诸女之中,乌玛最为尊上、最为殊胜,容色端丽;具足大瑜伽之力,侍立于大天(摩诃提婆)之前。
Verse 18
दत्तकश्चोशान्स्तस्याः पुत्रो वै भृगुनन्दनः / असितस्यैकपर्णा तु पत्नी साध्वी पतिव्रता
她的儿子是婆利古所喜的乌尚(即舒克罗),又称“达塔迦”;而阿悉多之妻一叶女(埃迦帕尔那)为贞洁圣善、守夫誓的贤妇。
Verse 19
दत्ता हिमवता तस्मै योगाचार्याय धीमते / देवलं सुषुवे सा तु ब्रह्मिष्ठं ज्ञानसंयुता
喜马梵将她嫁与那位睿智的瑜伽导师;她具足智慧,生下了安住于梵的德瓦拉。
Verse 20
या वै तासां कुमारीणां तृतीया चैकपाटला / पुत्रं शतशलाकस्य जैगीषव्यमुपस्थिता
诸位处女之中,第三位名为一红莲女(埃迦帕塔拉);她侍奉着百矛者之子——阇耆沙毗耶。
Verse 21
तस्यापि शङ्खलिशितौ स्मृतौ पुत्रावयोनिजौ / इत्येता वै महाभागाः कन्या हिमवतः शुभाः
他亦有两位被记为“非胎生”的儿子:商佉利与尸多;如此,这些便是喜马梵吉祥而大福德的女儿们。
Verse 22
रुद्राणी सा तु प्रवरा स्वैर्गुणैरतिरिच्यते / अन्योन्यप्रीतमनसोरुमाशङ्करयोरथ
鲁陀罗妮至为卓越,以自身德性更显超胜。其时,乌玛与商羯罗二心相悦,彼此爱敬充满。
Verse 23
श्लेषं संसक्तयोर्ज्ञात्वा शङ्कितः किल वृत्रहा / ताभ्यां मैथुनशक्ताभ्यामपत्योद्भवभीरुणा
得知二者紧密相拥,弗利特罗诃(因陀罗)果然心生疑惧;因他们具足交合之力,他畏惧将有子嗣出生。
Verse 24
तयोः सकाशमिन्द्रेण प्रेषितो हव्यवाहनः / अनायो रतिविघ्नं च त्वमाचर हुताशन
因陀罗遣来的哈维亚瓦哈那(火神阿耆尼)来到他们近前。(因陀罗说:)“噬供者啊,速速在他们的欢爱中作障碍。”
Verse 25
सर्वत्र गत एव त्वं न दोषो विद्यते तव / इत्येवमुक्ते तु तदा वह्निना च तथा कृतम्
你遍行诸处,本无过失。如此说罢,当时火神(阿耆尼)便照此而行。
Verse 26
उमां देवः समुत्सृज्य शुक्रं भूमौ व्यसर्जयत् / ततो रुषितया सद्यः शप्तो ऽग्निरुमया तया
天神(商羯罗)离开乌玛,将其精液(śukra)洒落于大地。于是愤怒的乌玛当即诅咒了火神阿耆尼。
Verse 27
इदं चोक्तवती वह्निं रोषगद्गदया गिरा / यस्मान्नाववितृप्ताभ्यां रतिविघ्नं हुताशन
她以愤怒哽咽之声对火神说道:“噢,胡塔沙那!当我们尚未满足之时,你竟阻断了爱欲之乐。”
Verse 28
कृतवानस्य कर्त्तव्यं तस्मात्त्वमसि दुर्मतिः / यदेवं विगतं गर्भं रौद्रं शुक्रं महाप्रभम्
你做了你该做的事;因此你心思恶劣——使那暴烈而大光辉的精种从胎中坠落。
Verse 29
गर्भे त्वं धारयस्वैवमेषा ते दण्डधारणा / स शापदोषाद्रुद्राण्या अन्तर्गर्भो हुताशनः
因此你就这样在胎中承受它——这便是你的惩罚之担。因鲁德拉妮诅咒之过,胡塔沙那在体内成了怀胎者。
Verse 30
बहून्वर्षगणान्गर्भं धारयामास वै द्विज / स गङ्गामभिगम्याह श्रूयतां सरिदुत्तमे
婆罗门啊,他怀持那胎多年。随后他走近恒河说道:“请听我言,诸河之最胜者。”
Verse 31
सुमहान्परिखेदो मे जायते गर्भधारणात् / मद्धितार्थ मथो गर्भमिमं धारय निम्नगे
因怀持此胎,我生出极大的困乏。为我之利,噢尼姆那伽(下流之河)啊,请你承载此胎。
Verse 32
मत्प्रसादाच्च तनयो वरदस्ते भविष्यति / तथेत्युक्त्वा तदा सा तु संप्रत्दृष्टा महानदी
凭我的恩赐,你将得一位赐福之子。她答曰“如是成就”,当下大河(恒河)现于目前。
Verse 33
तं गर्भं धारयामास दह्यमानेन चेतसा / सापि कृच्छ्रेण महता खिद्यमाना महानदी
她以如焚之心怀持其胎;大河亦在极大艰难中受苦而困惫。
Verse 34
प्रकृष्टं व्यसृजद्गर्भं दीप्यमान मिवानलम् / रुद्राग्निगङ्गातनयस्तत्र जातो ऽरुणप्रभः
她释出那殊胜之胎,炽然如火。其处诞生了阿鲁那普拉婆——鲁陀罗、阿耆尼与恒河之子。
Verse 35
आदित्यशतसंकाशो महातेजाः प्रतापवान् / तस्मिञ्जाते महाभागे कुमारे जाह्नवीसुते
他光耀如百日,具大威光与雄烈。当那位大福之童子——阇诃那毗(恒河)之子——诞生之时,
Verse 36
विमानयानैराकाशं पतत्र्रिभिरिवावृतम् / देवदुन्दुभयो नेदुराकाशे मधुरस्वनाः
诸天飞车遍布虚空,宛如群鸟覆天;天际之中,天鼓齐鸣,声韵清妙。
Verse 37
मुमुचुः पुष्पवर्षं च खेचराः सिद्धचारणाः / जगुर्गन्धर्वमुख्याश्च सर्वशस्तत्र तत्र ह
诸天行者、悉地者与查罗那众降下花雨;诸甘达婆之首亦在彼处处齐声歌咏。
Verse 38
यक्षा विद्याधराः सिद्धाः किन्नराश्चैव सर्वशः / महानागसहस्राणि प्रवराश्च पतत्र्रिणः
夜叉、持明者、悉地者与紧那罗从四方云集;又有千千大龙与上等飞禽同来。
Verse 39
उपतस्थुर्महाभागमाग्नेयं शङ्करात्मजम् / प्रभावेण हतास्तेन दैत्यवानरराक्षसाः
众人前来侍奉那位大福德者——火生的、湿婆之子。因其威光,阿修罗、猿众与罗刹皆已被诛灭。
Verse 40
स हि सप्तर्षिभार्याभिरारादेवाग्निसंभवः / अभिषेकप्रयाताभिर्दृष्टो वर्ज्य त्वरुन्धतीम्
那位由火而生的神明,被七仙之妻在前往灌顶之礼时远远望见——唯独阿伦达蒂未曾如此。
Verse 41
ताभिः स बालार्कनिभो रौद्रः परिवृतः प्रभुः / स्निह्यमानाभिरत्यर्थं स्वकभिरिव मातृभिः
在她们环绕之中,主宰如初升幼日般光耀,显现威烈(罗陀罗)之相;她们对他倾注深厚慈爱,宛如亲生之母。
Verse 42
युगपत्सर्वदेवीभिर्दिधित्सुर्जाह्नवीं सुतः / षण्मुखान्यसृजच्छ्रीमांस्तेनायं षण्मुखः स्मृतः
阇诃那维之子欲令诸女神同时护持,遂创造六面光辉;因此此神被称为“六面者”(Ṣaṇmukha)。
Verse 43
तेन जातेन महाता देवानामसहिष्णवः / स्कन्दिता दानवगणास्तस्मात्स्कन्दः प्रतापवान्
因那位大者降生,不能容忍诸天的达那婆众被震退而溃散;故他被称为威德赫赫的“斯坎达”(Skanda)。
Verse 44
कृत्तिकाभिस्तु यस्मात्स वर्द्धितो हि पुरातनः / कार्त्तिकेय इति ख्यातस्तस्मादसुरसूदनः
因这位古老之神由昴宿女神(Kṛttikā)抚育长成,故名闻为“迦尔蒂凯亚”(Kārttikeya),即诛灭阿修罗者。
Verse 45
जृंभतस्तस्य दैत्यारेर्ज्वाला मालाकुला तदा / मुखाद्विनिर्गता तस्य स्वशक्तिरपराजिता
当那位大敌(诛达提耶者)张口伸展之时,火焰如花鬘翻涌;从其口中涌出他自身不可战胜的“神力”(Śakti)。
Verse 46
क्रीडार्थं चैव स्कन्दस्य विष्णुना प्रभविष्णुना / गरुडादतिसृष्टौ हि पक्षिणौ द्वौ प्रभद्रकौ
为使斯坎达嬉戏,威能无比的毗湿奴从迦楼罗之上又造出两只名为“普拉婆陀罗迦”(Prabhadraka)的神鸟。
Verse 47
मयूरः कुक्कुटश्चैव पताका चैव वायुना / यस्य दत्ता सरस्वत्या महावीणा महास्वना
孔雀、公鸡与风神伐由所赐之旗;又有妙音宏大的大维那琴,为女神萨拉斯瓦蒂所赐,皆归于彼。
Verse 48
अजः स्वयंभुवा दत्तो मेषो दत्तश्च शंभुना / मायाविहरणे विप्र गिरौ क्रैञ्चे निपातिते
自生者赐下山羊,商布亦赐下公羊;婆罗门啊,于幻戏之时,在克赖恩查山上(彼)被击落。
Verse 49
तारके चासुरवरे समुदीर्णे निपातिते / सेंद्रोपेन्द्रैर्महाभागैर्देवैरग्निसुतः प्रभुः
当阿修罗之雄塔拉卡兴起作乱而被击倒之时,具大福德的诸天与因陀罗、优毗因陀罗同在,尊奉火神之子为主宰。
Verse 50
सेनापत्येन दैत्यारिरभिषिक्तः प्रतापवान् / देवसेनापतिस्त्वेष पठ्यते सुरनायकः
那位威猛的代底耶之敌被灌顶为统帅;他被诵称为“天军统领”,亦即诸天之领袖。
Verse 51
देवारिस्कन्दनः स्कन्दः सर्वलोकेश्वरः प्रभुः / प्रमथैर्विधैर्देवस्तथा भूतगणैरपि
摧灭诸天仇敌的斯坎达,是统御一切世界的主宰;他亦为种种普罗摩他与诸部鬼众所环侍。
Verse 52
मातृभिर्विविधाभिश्च विनायकगणैस्ततः / लोकाः सोमपदा नाम मरीचेर्यत्र वै सुताः
其后有名为“苏摩足”(Somapadā)之诸界,伴以种种母神众与毗那夜迦众;彼处实为摩利支之子所居。
Verse 53
तत्र ते दिवि वर्त्तन्ते देवास्तान्पूजयन्त्युत / श्रुता बर्हिषदो नाम पितरः सोमपास्तु ते
彼处他们住于天界,诸天亦礼敬供奉之。名为“婆尔希沙达”(Barhiṣad)的祖灵闻名于世,皆为饮苏摩者。
Verse 54
एतेषां मानसी कन्या अच्छोदा नाम निम्नगा / अच्छौदं नाम तद्दिव्यं सरो यस्मात्समुत्थिता
他们由意念所生之女,为名“阿阇绰达”(Acchodā)的河流;她所出之天妙湖泊名为“阿阇绰陀”(Acchauda)。
Verse 55
तथा न दृष्टपूर्वास्तु वितरस्ते कदाचन / संभूता मानसी तेषां पितॄन्स्वान्नाभिजानती
同样,那些“维多罗”祖灵从未见过她;此由意念所生之女,亦不识自己的祖父诸灵。
Verse 56
सा त्वन्यं पितरं वव्रे तानतिक्रम्य वै पितॄन् / अमावसुमिति ख्यातमैलपुत्रं नभश्चरम्
她越过诸祖灵而另择其父——名闻“阿摩婆苏”(Amāvasu)者,艾罗之子,行于苍穹。
Verse 57
अद्रिकाप्सरसा युक्तं विमानाधिष्ठितं दिवि / सा तेन व्यभिचारेण गगने नाप्रजारिणी
她与阿德丽迦天女相伴,居于天界飞宫之上;但因那不贞之过,即在虚空中也未能得子。
Verse 58
पितरं प्रार्थयित्वान्यं योगभ्रष्टा पपात ह / त्रीण्यवश्यद्विमानानि पतन्ती सा दिवश्च्युता
她向另一位祖灵祈求,却因瑜伽失守而坠落;自天界堕下之时,她下坠间竟迫使三座飞宫随之屈从。
Verse 59
त्रसरेणुप्रमाणानि तेषु चावस्थितान्पितॄन् / सुसूक्ष्मानपरिव्यक्तानग्नीनग्निष्विवाहितान्
其中安住着仅如“尘微”(trasareṇu)般大小的祖灵:极其微细、不可显现,犹如火中含火。
Verse 60
त्रायध्वमित्युवाचार्ता पतती चाप्यवाक्शिराः / तैरुका सा तु मा भैषी रित्यतो ऽधिष्ठिताभवत्
她坠落时头朝下,惊惶呼喊:“救我!”他们答曰:“勿惧。”于是她便得以被护持。
Verse 61
ततः प्रसादयत्सा वै सीदन्ती त्वनया गिरा / ऊचुस्ते पितरः कन्यां भ्रष्टैश्वर्यां व्यतिक्रमात्
随后,她虽渐感衰弱,仍以此言求其垂怜;祖灵们对那少女说道:“因你越礼之过,你的天福威荣已然坠失。”
Verse 62
भ्रष्टैश्वर्यां स्वदोषेण पतसि त्वं शुचिस्मिते / यैराचरन्ति कर्मणि शरीरैरिह देवताः
噢,清净微笑者!因你自身过失而失落威福;诸天在此世正以这些身躯行持诸业。
Verse 63
तैरेव तत्कर्मभलं प्राप्नुवन्ति सदा स्म ह / सद्यः फलन्ति कर्माणि देवत्वे प्रेत्य मानुषे
正凭这些身躯,他们恒常获得彼业之果;业在天界之位与死后转为人身时,皆迅速成熟结果。
Verse 64
तस्मात्स्वतपसः पुत्रि प्रेत्य संप्राप्स्यसे फलम् / इत्युक्तया तु पितरः पुनस्ते तु प्रसादिताः
因此,噢,自修苦行之女!身后你必得其果;闻此言,你的祖灵(Pitṛ)又再度欢喜垂怜。
Verse 65
ध्यात्वा प्रसादं ते चक्रुस्तस्यास्तदनुकंपया / अवश्यं भाविनं दृष्ट्वा ह्यर्थमूचुस्तदा तु ताम्
他们因怜悯而赐予恩许;见到那必然将至之事,便在当时向她道明其意。
Verse 66
सोमपाः पितरः कन्यां रज्ञो ऽस्यैव त्वमावसोः / उत्पन्नस्य पृथिव्यां तु मानुषेषु महात्मनः
饮苏摩的祖灵说道:“少女啊,你将归于此王阿瓦苏;他将在人间大地上出生,为人中之大魂者。”
Verse 67
कन्या भूत्वा त्विमांल्लोकान्पुनः प्राप्स्यसि भामिनि / अष्टाविंशे भवित्री त्वं द्वापरे मत्स्ययोनिजा
噢,婆弥尼,你将化为少女,再次获得这些世界。于第二十八次兜婆罗时代,你将从鱼族之胎(matsya-yoni)而生。
Verse 68
अस्यैव राज्ञो दुहिता ह्यद्रिकायाममावसोः / पराशरस्य दायादमृषिं त्वं जनयिष्यसि
你将成为这位国王的女儿;在阿德利迦河岸,于无月之日(amāvasyā),你将诞生一位圣仙,为帕罗沙罗的继嗣。
Verse 69
स वेदमेकं ब्रह्मर्षि श्चतुर्द्धा विभजिष्यति / महाभिषस्य पुत्रौ द्वौ शन्तनोः कीर्त्तिवर्द्धनौ
那位梵仙将把唯一的吠陀分为四部。摩诃毗沙的两位儿子——善檀奴——将增盛其声名。
Verse 70
विचित्रवीर्यं धर्मज्ञं त्वमेवोत्पादयिष्यसि / चित्राङ्गदं च राजानं सर्वसत्त्वबलान्वितम्
正是你将诞生通晓法义的毗奇特罗毗利耶,也将诞生具足众生之力的国王质多罗昂伽陀。
Verse 71
एतानुत्पादयित्वाथ पुनर्लोकानवा प्स्यसि / व्यभिचारात्पितॄणां त्वं प्राप्स्यसे जन्म कुत्सितम्
在生下他们之后,你将再次获得诸界;但因对祖灵(Pitṛ)之失德,你也将遭受可耻的转生。
Verse 72
तस्यैव राज्ञस्त्वं कन्या अद्रिकायां भविष्यसि / कन्या भूत्वा ततश्च त्वमिमांल्लोकानवाप्स्यसि
你将成为那位国王的女儿,生于阿德丽迦。成为少女之后,你将获得这些世界。
Verse 73
एवमुकत्वा तु दाशेयी जाता सत्यवती तु सा / अद्रिकायाः सुता मत्स्या सुता जाता ह्यमावसोः
如此说罢,那位渔女便诞生为萨蒂亚瓦蒂。她是阿德丽迦之女,名为“摩蹉雅”,生于无月之夜(阿摩婆娑)。
Verse 74
अदिकामत्स्यसंभूता गङ्गायमुनसंगमे / तस्या राज्ञो हि सा कन्या राज्ञो वीर्येण चैव हि
她由阿德丽迦与“摩蹉”而生,位于恒河与阎牟那河的交汇处。她确是那位国王之女,由国王的精力所成。
Verse 77
विरजानाम ते लोका दिवि रोचन्ति ते गणाः / अग्निष्वात्ताः स्मृतास्तत्र पितरो भास्करप्रभाः पुलहस्य प्रजापतेः / एतेषां मानसी कन्या पीवरी नाम विश्रुता
名为“离尘(Virajā)”的诸世界在天界辉耀,其众群亦灿然。彼处所称“阿耆尼施瓦塔(Agniṣvātta)”祖灵,光辉如日,隶属生主普罗诃(Pulaha)。他们由意念所生的女儿,名闻为“毗婆梨(Pīvarī)”。
Verse 78
योगिनी योगपत्नी च योगमाता तथैव च / भविता द्वापरं प्राप्य अष्टाविंशतिमेव तु
她将成为瑜伽女修(yoginī)、瑜伽行者之妻,亦为“瑜伽之母”;及至到达堕婆罗纪元时,她将处于第二十八位。
Verse 79
श्रीमान्व्यासो महायोगी योगस्तस्मिन्द्विजोत्तमाः / व्यासादरण्यां संभूतो विधूम इव पावकः
吉祥的毗耶娑乃大瑜伽行者——噢诸最胜二生者——瑜伽安住于彼。由毗耶娑于林中出生,犹如无烟之火焰。
Verse 80
पराशरकुलोद्भूतः शुको नाम महातपाः / स तस्यां पितृकन्यायां पीवर्यां जनयद्विभुः
出自波罗舍罗家族者,为名曰“舒迦”的大苦行者。彼大能者使其由祖灵之女毗婆梨而生。
Verse 81
पुत्रान्पञ्च योगचर्यापरिबुर्णान्परिश्रुतान् / कृष्णा गौरं प्रभुं शंभुं तथा भूरिश्रुतं च वै
他有五子,皆于瑜伽行持圆满而闻名:黑色者(克利须那)、金色者(高罗)、主者(普拉布)、善吉者(商布),以及多闻者(布胡利施鲁塔)。
Verse 82
कन्यां कीर्तिमतीं चैव योगिनीं योगमातरम् / ब्रह्मदत्तस्य चननी महिषी त्वणुहस्य सा
他亦有一女名“吉尔提玛蒂”,为瑜伽女行者,被尊为“瑜伽之母”。她是梵摩达多之母,亦为阿努诃之王后。
Verse 83
आदित्यकिरणोपेतमपुनर्मार्गमास्थितः / सर्वव्यापी विनिर्मुक्तो भविष्यति महामुनिः
具足日神之光辉,他安住于不复返之道。那位大牟尼将遍一切处,究竟解脱。
Verse 84
त्रय एते गाणाः प्रोक्ताश्चतुः शेषान्निबोधत / तान्वक्ष्यामि द्विजश्रेष्ठाः प्रभामूर्त्तिमतो गणान्
这三类众已说过;现在当听其余四类。诸位最胜婆罗门,我将宣说那些具光辉形相的众群。
Verse 85
उत्पन्नास्तु स्वधायां ते काव्या ह्यग्नेः कवेः सुताः / पितरो देवलोकेषु ज्योतिर्भासिषु भास्वराः
他们是于“斯瓦达”中出生的迦毗耶,为诗圣阿耆尼之子。诸祖灵居于天界,在光明辉耀之中灿然发光。
Verse 86
सर्वकामसमृद्धेषु द्विजास्तान्भावयन्त्युत / एतेषां मानसी कन्या योगोत्पत्तिरितिश्रुता
在一切欲愿圆满之界,诸婆罗门常以观想礼敬他们。据传他们有一位意生之女,名为“瑜伽生起”。
Verse 87
दत्ता सनत्कुमारेण शुक्रस्य महिषी तु या / एकशृङ्गेति विख्याता भृगूणां कीर्तिवर्द्धिनी
那位由善达库玛罗赐予舒克罗为妃者,名闻为“独角女”,增益婆利古族之荣光。
Verse 88
मरीचि गर्भास्ते लोकाः समावृत्य दिवि स्थिताः / एते ह्यङ्गिरसः पुत्राः साध्यैः संवर्द्धिताः पुरा
那些世界孕自摩利支之胎,遍覆而安住于天穹。他们乃安吉罗萨之子,往昔由萨达亚诸神所养育。
Verse 89
उपहूताः स्मृतास्ते वै पितरो भास्वरा दिवि / तान्क्षत्रियगणाः सप्त भावयन्ति फलार्थिनः
那些在天界光辉灿然的祖灵(Pitṛ)被称为“Upahūta”。为求福果,七支刹帝利族众以虔敬之心奉念供养他们。
Verse 90
एतेषां मानसी कन्या यशोदा नाम विश्रुता / मता या जननी देवी खट्वाङ्गस्य महात्मनः
他们有一位由意念所生的女儿,名闻遐迩,号“耶输陀(Yaśodā)”;她被认为是大圣者卡特瓦昂伽(Khaṭvāṅga)的母神。
Verse 91
यज्ञे यस्य पुरा गीता गाथागीतैर्महर्षिभिः / अग्नेर्जन्म तदा दृष्ट्वा शाण्डिल्यस्य महात्मनः
在他的祭祀中,往昔诸大圣仙以伽陀歌咏而赞颂;其时,大圣者商提利耶(Śāṇḍilya)亲见火神阿耆尼(Agni)的诞生。
Verse 92
यजमानं दिलीपं ये पश्यन्त्यत्र समाहिताः / सत्यव्रतं महात्मानं ते ऽपि स्वर्गजितो नराः
在此若有人摄心专注,瞻礼祭主帝利波(Dilīpa)——持真誓的大圣者——那些人亦能赢得天界。
Verse 93
आज्यपा नाम पितरः कर्दमस्य प्रजा पतेः / समुत्पन्नस्य पुलहादुत्पन्नास्तस्य ते सुताः
名为“阿阇耶帕(Ājyapā)”的祖灵(Pitṛ)隶属于生主迦尔达摩(Kardama);他们由普罗诃(Pulaha)所生,被称为其子嗣。
Verse 94
लकिषु तेषु वैवर्ताः कामगोषु विहङ्गमाः / एतान्वैश्यगणाः श्राद्धे भाव यन्ति फलार्थिनः
在那些拉克希之中有“毗伐尔多”,在“欲牛众”之中有“毗航伽摩”;求取果报的吠舍族人在施行室罗陀时以虔敬之心忆念他们。
Verse 95
एतेषां मानसी कन्या विरजा नाम विश्रुता / ययातेर्जननी साध्वी पत्नी सा नहुषस्य च
他们的意生之女名闻于世,号“毗罗阇”;她为贞善圣女,是耶耶提之母,亦为那呼沙之妻。
Verse 96
सुकाला नाम पितरो वसिष्ठस्य महात्मनः / हैरण्यगर्भस्य सुताः शूद्रास्तां भावयन्त्युत
大圣婆悉吒的祖灵名为“苏迦罗”;而作为金胎(Hiraṇyagarbha)之子的首陀罗们也以虔诚之心观念她。
Verse 97
मानसा नाम ते लोका वर्तन्ते यत्र ते दिवि / एतेषां मानसी कन्या नर्मदा सरितां वरा
在天界他们所居之处,有名为“摩那萨”的诸世界;他们的意生之女是那尔摩陀,为诸河之最胜。
Verse 98
सा भावयति भूतानि दक्षिणापथगामिनी / जननी सात्रसद्दस्योः पुरुकुत्सपरिग्रहः
她(那尔摩陀)循南方之道奔流,滋养一切众生;她是娑特罗萨达陀修之母,亦为普鲁库特萨之妃。
Verse 99
एतेषामभ्युपगमान्मनुर्मन्वन्तरेश्वरः / मन्वन्तरादौ श्राद्धानि प्रवर्तयति सर्वशः
曼努作为摩奴劫之主,既承受这些法则,便在每一摩奴劫之初,于各处兴起施行“室罗陀”(祭祖供养)之仪。
Verse 100
पितॄणामानुपूर्व्येण सर्वेषां द्विजसत्तमाः / तस्मादेतत्स्वधर्मेण देयं श्राद्धं च श्रद्धया
诸位最上二生者啊!依诸祖先次第而行,关乎一切人;因此当依自家本分,以虔信奉献室罗陀祭。
Verse 101
सर्वेषां राजतैः पात्रैरपि वा रजतान्वितैः / दत्तं स्वधां पुरोधाय श्राद्धं प्रीणाति वै पितॄन्
对一切人而言,以银器或饰银之器奉献,并先诵“娑婆陀(svadhā)”而施的室罗陀,确能使祖灵欢喜满足。
Verse 102
सौम्यायने वाग्रयणे ह्यश्वमेधं तदप्नुयात् / सोमश्चाप्यायनं कृत्वा ह्यगनेर्वेवस्वतस्य च
在“娑乌弥耶那”或“瓦格拉耶那”之时,他得获如同马祭(阿湿婆梅陀)之功德;并以“滋养”(āpyāyana)供奉苏摩与毗婆斯瓦特之火神。
Verse 103
पितॄन्प्रीणाति यो वंश्यः पितरः प्रीणयन्ति तम् / पितरः पुष्टिकामस्य प्रजाकामस्य वा पुनः
凡能使祖灵(Pitṛ)欢喜的后裔,祖灵亦使其欢喜;尤其是求滋养兴盛者,或求子嗣延续者。
Verse 104
पुष्टिं प्रजास्तथा स्वर्गं प्रयच्छन्ति न संशयः / देवकार्यादपि सदा पितृकार्यं विशिष्यते
他们毫无疑问赐予滋养、子嗣与天界之福;即使胜过奉事诸天之业,奉事祖灵(Pitṛ)之业恒为更殊胜。
Verse 105
देवताभ्यः पितॄणां हि पूर्वमाप्यायनं स्मृतम् / न हि योग गतिः सूक्ष्मा पितॄणां न पितृक्षयः
经传记载:在诸天之前,当先令祖灵(Pitṛ)得以滋养满足。祖灵之行道极其微妙,祖灵并无衰灭。
Verse 106
तपसा विप्रसिद्धेन दृश्यते मासचक्षुषा / इत्येते पितरश्चैव लोका दुहितरश्च वै
凭藉婆罗门所称扬的苦行,以“月眼”(māsa-cakṣu)得见:此等为祖灵(Pitṛ),而诸世界实为其女儿。
Verse 107
दौहित्रा यजमानाश्च प्रोक्ता ये भावयन्ति यान् / चत्वारो मूर्तिमन्तस्तु त्रयस्तेषाममूर्तयः
外孙(dauhitra)与祭主(yajamāna)被称为能令其所奉养者增长者。其中四者具形相,三者无形相。
Verse 108
तेभ्यः श्राद्धानि सत्कृत्य देवाः कुर्वन्ति यत्नतः / भक्त्या प्राञ्जलयः सर्वेसेंद्रास्तद्गतमानसाः
为他们,诸天亦恭敬举行施食祭(śrāddha),竭力奉行。诸天连同因陀罗皆以信敬合掌,心念专注于彼。
Verse 109
विश्वे च सिकताश्चैव पृश्निजाः शृङ्गिणस्तथा / कृष्णाः श्वेतांबुजाश्चैव विधिव त्पूजयन्त्युत
毗湿维、悉迦多、普利什尼迦与施陵吉,以及黑族与白莲族,皆依正法仪轨而恭敬礼拜。
Verse 110
प्रशस्ता वातरसना दिवाकृत्यास्तथैव च / मेघाश्च मरुतश्चैव ब्रह्माद्याश्च दिवौकसः
受称颂的风衣者与昼行者;又有云众、风神众,以及梵天等诸天居者(皆在其间)。
Verse 111
अत्रिभृग्वङ्गिराद्याश्च ऋषयः सर्व एव ते / यक्षा नागाः सुपर्णाश्च किन्नरा राक्षसैः सह
阿特里、婆利古、安吉罗等一切仙圣;以及夜叉、龙族、金翅鸟、紧那罗并诸罗刹(皆在其中)。
Verse 112
पितॄंस्ते ऽपूजयन्सर्वे नित्यमेव फलार्थिनः / एवमेते महात्मानः श्राद्धे सत्कृत्य पूजिताः
他们皆为求得功果而恒常礼敬祖灵;因此在施行施罗陀时,这些大德被恭敬迎奉而受供养。
Verse 113
सर्वान्कामान्प्रयच्छन्ति शतशो ऽथ सहस्रशः / हित्वा त्रैलोक्यसंसारं जरामृत्युमयं तथा
他们以百倍千倍赐予一切所愿;并引人舍离充满老死的三界轮回。
Verse 114
मोक्षं योगमथैश्वर्यं सूक्ष्मदेहमदेहिनाम् / कृत्स्नं वैराग्यमानन्त्यं प्रयच्छन्ति पितामहाः
诸位毗多摩诃(圣祖先)赐予有身众生:解脱(moksha)、瑜伽、神圣威德、微细身、圆满离欲与无尽之境。
Verse 115
एश्वर्यं विहितं योगमेश्वर्यं योग उच्यते / योगैश्वर्यमृते मोक्षः कथञ्चिन्नोपपद्यते
以神圣威德所安立者名为“瑜伽”;若无瑜伽之威德,解脱(moksha)终究无从成立。
Verse 116
अपक्षस्येव गमनं गगने पक्षिणो यथा / वरिष्ठः सर्वधर्माणां मोक्षधर्मः सनातनः
如无翼之鸟不能行于长空,在一切法中,永恒的解脱之法(moksha-dharma)最为殊胜。
Verse 117
पितॄणां हि प्रसादेन प्राप्यते स महात्मनाम् / मुक्तावैडूर्यवासांसि वाजिनागायुतानि च
凭借诸位祖灵(Pitri)的恩泽,伟大之人得此果报:缀以珍珠与猫眼宝(vaidūrya)的衣服,以及以“阿由多”(万)计的马与象。
Verse 119
किङ्किणीजालनद्धानि सदा पुष्पफलानि च / विमानानां सहस्राणि युक्तान्यप्सरसां गणैः
有成千的天宫车(vimāna),缀以铃网(kinkiṇī),常满花果,并由众多天女(apsarā)随侍相伴。
Verse 120
सर्वकामसमृद्धानि प्रयच्छन्ति पितामहाः / प्रजां पुष्टिं स्मृतिं मेधां राज्यमारोग्यमेव च / प्रीता नित्यं प्रयच्छन्ति मानुषाणां पितामहाः
当毗多摩诃(祖灵)欢喜时,便恒常赐予世人一切愿望的圆满:子嗣、滋养、记忆、聪慧、王权与健康。
Verse 1118
कोटिशश्चापि रत्नानिप्रयच्छन्ति पितामहाः / हंसबर्हिणयुक्तनि मुक्तावैढूर्यवन्ति च
毗多摩诃赐予无数宝珠——饰以天鹅之羽与孔雀之翎,并镶有珍珠与吠琉璃(猫眼石)。
A Pitṛ-centered genealogy: amūrta Pitṛs are described as sons of Prajāpati (Vairājāḥ, linked to Virāj), and a downstream mythic lineage is introduced via Menā and Himavat, including their mountainous progeny and the three daughters Aparṇā/Ekaparṇā/Ekapāṭalā.
A ritual-cosmic supply chain: śrāddha offerings nourish the Pitṛs; nourished Pitṛs empower Soma; Soma then nourishes and revitalizes the lokas—presenting cosmic stability as dependent on ritual and ancestral mediation.
Through nirukti-style etymology: the mother’s prohibitive address (“u mā”—do not, dear) to the fasting ascetic is linked to Aparṇā’s identity, making ‘Umā’ a name grounded in tapas, maternal speech, and narrative causality.